غدير غم ) و چون على عليه السلام مُشرف بر موت شد و هنگام رحلتش رسيد ، قادر نبود بر اين‌كه محمد بن على يا عبّاس بن على يا يكى از فرزندان خود را كه غير ايشان بودند در اين امر داخل گرداند ، و على عليه السلام چنان نبود كه اين نعل از او سر زند و اگر بر فرض محال ، چنين امرى از او سر مىزد ، هر آينه حضرت امام حسن و امام حسين عليه السلام در آن هنگام مىگفتند كه : خداى تبارك و تعالى در شأن ما آيه‌اى فرو فرستاده ، چنانچه در شأن تو فرو فرستاده و به فرمان‌بردارى ما امر فرموده ، چنانچه به فرمان‌بردارى تو امر فرموده ، و رسول خدا صلى الله عليه و آله در باب ما تبليغ رسالت فرموده ، چنان كه در باب تو تبليغ رسالت فرموده ، و خدا از ما گناه را برده ، چنانچه آن را از تو برده است . و چون على عليه السلام از دنيا رحلت نمود ، حضرت امام حسن عليه السلام به امامت سزاوارتر بود ، به جهت آن‌كه از حضرت امام حسين عليه السلام بزرگ‌تر بود ، و چون ايّام حياتش به سر آمد ، نمىتوانست كه فرزندان خويش را در اين امر داخل گرداند ، و آن حضرت چنان نبود كه اين را به فعل آورد ، و خداى عزّوجلّ مىفرمايد كه : « وَ أُولُوا الْأَرْحامِ بَعْضُهُمْ أَوْلى بِبَعْضٍ فِي كِتابِ اللَّهِ » « 1 » . پس آن را در فرزندان خود قرار دهد ، و در هنگامى كه چنين مىكرد ، حضرت امام حسين عليه السلام مىگفت كه : خدا به طاعت من امر فرموده ، چنانچه امر فرموده به طاعت تو و طاعت پدر تو ، و رسول خدا صلى الله عليه و آله در باب من تبليغ رسالت فرموده ، چنانچه در باب تو در باب پدر تو تبليغ رسالت فرموده ، و خدا رجس را از من برده ، چنانچه از تو و از پدر تو برده است . ( حاصل آن‌كه اولاد امام حسن و تابعان ايشان نمىتوانند كه در باب اولويّت خويش به امامت به آيهء « أُولُوا الْأَرْحامِ » متمسّك شوند ؛ زيرا كه در اثبات امامت از براى خويش به اين آيه ، نفى آن است ، به جهت آن‌كه امام حسين چون امام حسن ، امامت را از امير المؤمنين عليه السلام ميراث برد و تأخر آن حضرت به جهت آن است كه كوچك‌تر بود و اجتماع ممكن نبود ) . و چون امامت به امام حسين عليه السلام منتقل شد ، يكى از اهل بيت آن حضرت نمىتوانست كه بر او ادّعا كند ، چنانچه او بر برادر و پدرش ادّعا مىنمود ، و اگر مىخواستند كه اين امر را از او بگردانند ، و حال آن‌كه چنان نبودند كه چنين كنند ، پس در هنگامى كه امامت به امام حسين عليه السلام رسيد ، چنان شد كه تأويل اين آيهء « وَ أُولُوا الْأَرْحامِ بَعْضُهُمْ أَوْلى بِبَعْضٍ فِي كِتابِ اللَّهِ » در آن

--> ( 1 ) . انفال ، 85 .