ديلمى ، از پدرش روايت كرده است كه گفت : به خدمت امام جعفر صادق عليه السلام عرض كردم كه فلان شخص از بندگى و فضيلت و دينى كه دارد ، به مرتبهء بلندى رسيده ، آن حضرت فرمود كه : « عقلش چگونه است ؟ » عرض كردم كه : نمىدانم . فرمود : « به درستى كه ثواب بر اندازهء عقل است » . و حضرت فرمود كه : « مردى بود از بنى اسرائيل كه خدا را عبادت مىنمود در جزيره‌اى از جزيره‌هاى دريا كه سبز و خرم و نيكو بود . درختان بسيارى داشت و آب آن بر روى زمين روان ( يا پاك و پاكيزه و صاف ) بود . و فرشته‌اى از فرشتگان خدا به او گذشت ، پس گفت كه : اى پروردگار من ، ثواب اين بندهء خود را به من بنما . خدا آن را به وى نمود . آن فرشته آن را كم شمرد . خداى تعالى به سوى او وحى فرمود كه : با او مصاحبت كن . آن فرشته به نزديك عابد آمد در صورت آدمى . عابد گفت كه : تو كيستى ؟ گفت : من مرد عابدى هستم ، خبر خوبى مكان تو و عبادتى كه در اين مكان مىكنى به من رسيد ، به نزد تو آمده‌ام كه با تو خدا را عبادت كنم . پس آن فرشته در آن روز و شب با وى به سر برد . چون صبح شد ، به عابد گفت : اين مكانى كه تو دارى ، هر آينه خرّم و نيكو است و صلاحيت ندارد مگر از براى عبادت . عابد گفت كه : اين مكان ما يك عيب دارد . گفت كه : آن عيب چيست ؟ گفت كه : پروردگار ما را چارپايى نيست ، پس اگر او را خرى مىبود ، آن را در اين مكان مىچرانيديم ؛ زيرا كه اين علف تلف مىشود . فرشته گفت كه : پروردگار تو را خرى نمىباشد . عابد گفت كه : اگر او را خرى مىبود مثل اين علف تلف نمىشد . پس خدا به سوى آن فرشته وحى فرمود : او را بر اندازهء عقلش ثواب دادم » . 9 / 9 . على بن ابراهيم ، از پدرش ، از نوفلى ، از سَكونى ، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت نموده است كه آن حضرت فرمود كه : « رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود كه : هر گاه حال خوشى از مردى به شما برسد ، در نيكى عقل او نظر كنيد كه او را به عقلش جزا مىدهند » . 10 / 10 . محمد بن يحيى ، از احمد بن محمد ، از ابن محبوب ، از عبداللَّه بن سِنان ، روايت كرده است كه گفت : به خدمت امام جعفر صادق عليه السلام ذكر كردم مردى را كه مبتلا شده بود به وسواس در وضو و نماز ، و عرض كردم كه : آن مرد ، مرد عاقلى است . امام جعفر صادق عليه السلام فرمود كه : « او را چه عقل است ؟ با آن‌كه شيطان را اطاعت مىكند » . به آن حضرت عرض كردم كه : چگونه شيطان را اطاعت مىكند ؟ فرمود كه : « او را بپرس از اين‌كه به او مىرسد ، كه از چه چيز است ؟ او به تو خواهد گفت : از كارهاى شيطان است » .