724 / 6 . محمد بن يحيى ، از محمد بن حسين ، از على بن اسباط ، از حسين بن ابى العلاء ، از سعد اسكاف روايت كرده است كه گفت : مردى به خدمت امير المؤمنين عليه السلام آمد و آن حضرت را از روح سؤال مىكرد كه : آيا روح ، جبرئيل نيست ؟ امير المؤمنين عليه السلام فرمود كه : « جبرئيل عليه السلام ، از فرشتگان است و روح ، غير جبرئيل است » . و اين را بر آن مرد تكرار فرمود . آن مرد به حضرت عرض كرد كه : قول بزرگى را گفتى ، و كسى نيست كه گمان داشته باشد كه روح ، غير جبرئيل است . امير المؤمنين عليه السلام به آن مرد فرمود : « به درستى كه تو گمراهى و از اهل ضلالت روايت مىكنى . خداى عزّوجلّ به پيغمبر خويش صلى الله عليه و آله مىفرمايد كه : « أَتى أَمْرُ اللَّهِ فَلا تَسْتَعْجِلُوهُ سُبْحانَهُ وَ تَعالى عَمَّا يُشْرِكُونَ * يُنَزِّلُ الْمَلائِكَةَ بِالرُّوحِ » « 1 » ، يعنى : « آمد ( و مراد ، اين است كه نزديك است كه بيايد ) فرمان خدا ، پس شتافتن آن را نخواهيد . پاك و منزه است آن جناب و برترى دارد از آنچه ايشان شريك او مىگردانند ( يا از شريك ساختن ايشان ) ، فرو مىفرستد فرشتگان را با روح » . پس روح غير فرشتگان است - / صلوات اللَّه عليهم اجمعين - » ( چه ، اگر از فرشتگان باشد ، بالرّوح زياد و بىمصرف بلكه بىمعنى است ؛ زيرا كه فرود آمدن چيزى با خود آن چيز ، غلط است و بودن آن ، از قبيل ذكر خاص بعد از عام ، در صورتى صورت دارد كه اتّحاد جنس معلوم و محقق باشد ) . 57 . باب در بيان وقت دانستن امام تمام علم امامى كه پيش از اوست - عليهم جميعاً السلام - 725 / 1 . محمد بن يحيى ، از احمد بن محمد ، از حسين بن سعيد ، از على بن اسباط ، از حكم بن مسكين ، از بعضى از اصحاب ما روايت كرده است كه گفت : به امام جعفر صادق عليه السلام عرض كردم كه : در چه زمان امام آخر آنچه را كه در نزد امام اوّل است ، مىداند فرمود كه : « در دقيقهء آخر كه از جان اوّل باقى مانده باشد » . 726 / 2 . محمد ، از محمد بن حسين ، از على بن اسباط ، از حكم بن مسكين ، از عبيد بن زراره و جماعتى كه با او بودند روايت كرده است كه گفتند : شنيديم از امام جعفر صادق عليه السلام كه مىفرمود : « آن امامى كه بعد از امام اوّل است ، علم آن كسى را كه پيش از اوست ، مىداند در دقيقهء آخر كه از جان امام پيش باقى مانده باشد » .

--> ( 1 ) . نحل ، 1 و 2 .