پيغمبر ، پدر امت و پدر پدر ، در حكم پدر است . يا به اعتبار تخصيص خطاب به عرب كه اكثر ايشان از ذريهء اويند ، و در آن تغليب باشد ، چنانچه اكثر مفسرين گفته‌اند ) . « هُوَ سَمَّاكُمُ الْمُسْلِمِينَ مِنْ قَبْلُ » « 1 » ، يعنى : « خدا ، ناميده شما را مسلمانان پيش از اين » . حضرت فرمود : « در كتاب‌هايى كه گذشته است » . « وَ فِي هذا » . و در اين قرآن ( و اين آيه ، در سورهء حج است ، و لفظ « عَلَيْكُمْ » در آن ، بعد از « شَهِيداً » واقع شده ، و ليكن در آنچه از نُسخ كافى كه به نظر رسيد ، لفظ پيش است و اين اشتباه ، از راوى يا ناسخ است . و بعضى گفته‌اند كه اين آيه نيست ، بلكه اشاره به مضمون آيه است ، و از اين جهت همهء آيه را ذكر نفرموده ، و به فهم مخاطب حواله نموده ، و نظير اين در اين كتاب بسيار است ) . و ترجمهء آن ، بنابر نظم قرآن ، اين است كه : « تا باشد رسول ( كه محمد صلى الله عليه و آله است ) گواه بر شما » . حضرت فرمود : « پس رسول خدا صلى الله عليه و آله گواه است بر ما ( به آنچه به ما رسيده از جانب خداى عزّوجلّ ، يا ) به آنچه ما به امت رسانيديم از جانب آن جناب ، به وساطت آن حضرت . و ماييم گواهان خدا بر مردمان به طاعت ، و هر كه تكذيب كند ( و ما را به دروغ نسبت دهد ) ، او را در روز قيامت تكذيب مىكنيم . پس هر كه ما را تصديق كند ، او را در روز قيامت تصديق مىكنيم » . 502 / 3 . به همين اسناد ، از مُعلّى بن محمد ، از حسن بن على ، از احمد بن عمر حلّال روايت است كه گفت : امام موسى كاظم عليه السلام را سؤال كردم از معنى قول خداى عزّوجل : « أَ فَمَنْ كانَ عَلى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّهِ وَ يَتْلُوهُ شاهِدٌ مِنْهُ » « 2 » . حضرت فرمود كه : « امير المؤمنين عليه السلام ، شاهد و گواه بر رسول خداست ، و رسول خدا صلى الله عليه و آله بر برهانى روشن از جانب پروردگار خويش قرار و استقرار دارد » . و ترجمهء آيه اين است كه : « آيا پس آن كسى كه بر برهانى روشن باشد از جانب پروردگار خويش ( كه معجزه است ) و در پهلو در آيد او را گواهى از خدا ( كه به صحتش گواهى دهد ) ، برابر است با آن كس كه چنين نيست » . 503 / 4 . على بن ابراهيم ، از پدرش ، از محمد بن ابى عُمير ، از ابن اذينه ، از بُريد عِجلى روايت كرده است كه گفت : به خدمت امام محمد باقر عليه السلام عرض كردم كه قول خداى تبارك و تعالى : « وَ كَذلِكَ جَعَلْناكُمْ أُمَّةً وَسَطاً لِتَكُونُوا شُهَداءَ عَلَى النَّاسِ وَ يَكُونَ الرَّسُولُ عَلَيْكُمْ شَهِيداً » « 3 » ،

--> ( 1 ) . حج ، 78 . ( 2 ) . هود ، 17 . ( 3 ) . بقره ، 143 .