هدايت او را خواسته باشد ، نتوانند كه او را گمراه كنند . دست از مردم برداريد و هيچ‌كس نگويد كه اين عموى من است ، يا برادر من ، يا پسر عموى من ، يا همسايهء من ، پس بايد كه در باب هدايت او سعى خويش را به عمل آورم ؛ زيرا كه خدا هرگاه خوبى را به بنده‌اى اراده كند ، روح او را پاكيزه گرداند . پس هيچ نيكى و معروفى را نشنود ، مگر آن‌كه آن را بشناسد و فراگيرد ، و هيچ منكرى و ناشايسته‌اى را نشنود مگر آن‌كه آن را انكار كند و واگذارد . پس خدا سخنى را در دل او اندازد كه به سبب آن ، امر او را جمع گرداند و همان باعث توفيق او گردد » . 431 / 2 . على بن ابراهيم بن هاشم ، از پدرش ، از ابن ابى عُمير ، از محمد بن حمران ، از سليمان بن خالد ، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه گفت : آن حضرت فرمود : « به درستى كه خدا ، هرگاه خوبى را به بنده‌اى اراده كند ، در دلش نشانه‌اى را از نور پديد آورد ، و گوش‌هاى دل او را بگشايد و فرشته‌اى را بر او بگمارد كه او را به راستى و صواب بدارد . و هرگاه بدى را به بنده‌اى اراده فرمايد ، در دلش نشانهء سياهى را پديد آورد ، و گوش‌هاى دل او را ببندد ، و شيطانى را بر او بگمارد كه او را گمراه گرداند » . پس اين آيه را تلاوت فرمود : « فَمَنْ يُرِدِ اللَّهُ أَنْ يَهْدِيَهُ يَشْرَحْ صَدْرَهُ لِلْإِسْلامِ وَ مَنْ يُرِدْ أَنْ يُضِلَّهُ يَجْعَلْ صَدْرَهُ ضَيِّقاً حَرَجاً كَأَنَّما يَصَّعَّدُ فِي السَّماءِ » « 1 » ، يعنى : « پس هر كه خدا خواهد او را راه راست نمايد ، مىگشايد براى او سينهء او را از براى قبول اسلام . و هر كه خدا خواهد كه او [ را ] گمراه كند ( يعنى او را فروگذارد ) ، مىگرداند سينهء او را تنگ ، بسيار تنگ كه گويا بالا مىرود در آسمان » . 432 / 3 . چند نفر از اصحاب ما روايت كرده‌اند از احمد بن محمد ، از ابن فضّال ، از على بن عُقبه ، از پدرش ، از امام جعفر صادق عليه السلام كه گفت : شنيدم از آن حضرت كه مىفرمود : « كار خويش را از براى خدا و رضاى او قرار دهيد ، و آن را از براى مردم و نمودن به ايشان قرار مدهيد ؛ زيرا كه آنچه از براى خدا باشد ، از براى خدا است ( يعنى خدا آن را قبول مىفرمايد و به او نفع مىرساند ) . و آنچه از براى مردم باشد ، به سوى خدا بالا نمىرود . و با مردم به جهت دين خويش مخاصمه و گفت‌وگو مكنيد ؛ زيرا كه مخاصمه ، دل را بيمار مىگرداند . به درستى كه خداى تبارك و تعالى به پيغمبرش صلى الله عليه و آله فرمود : « إِنَّكَ لا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَ لكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ » « 2 » ، يعنى : « به درستى كه تو هدايت نمىكنى هر كه را كه دوست دارى ،

--> ( 1 ) . انعام ، 125 . ( 2 ) . قصص ، 56 .