408 / 8 . محمد بن يحيى ، از احمد بن محمد بن حسن زَعلان ، از ابوطالب قمّى ، از مردى ، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه گفت : به آن حضرت عرض كردم كه : آيا خدا بندگان خويش را بر گناهان جبر فرموده ؟ فرمود : « نه » . عرض كردم كه : پس امر را به ايشان تفويض كرده ؟ فرمود : « نه » . عرض كردم كه : پس چه وضع است و كيفيت امر چيست ؟ فرمود : « امر دقيق و باريكى است از جانب پروردگار تو در ميان اين و آن » . 409 / 9 . على بن ابراهيم ، از محمد بن عيسى ، از يونس بن عبدالرحمان ، از چندين نفر از امام محمد باقر و امام جعفر صادق عليهما السلام روايت كرده است كه فرمودند : « خدا به خلق خود از آن مهربان‌تر است كه ايشان را جبر كند بر گناهان ، بعد از آن ايشان را بر آنها عذاب كند . و خدا از اين عزيزتر و غالب‌تر است كه چيزى را اراده فرمايد و آن چيز موجود نشود » . بعد از آن ، از ايشان سؤال شد كه آيا ميان جبر و قَدَر منزله‌اى هست كه سوم باشد ؟ فرمودند : « بلى ، مرتبه‌اى است وسيع‌تر از مسافتى كه در ميان آسمان و زمين است » . 410 / 10 . على بن ابراهيم ، از محمد بن عيسى ، از يونس بن عبدالرحمان ، از صالح بن سهل ، از بعضى از اصحاب خويش ، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه گفت : سؤال شد از آن حضرت از جبر و قَدَر ، فرمود : « نه جبر است ، و نه قدر ، و ليكن در ميان اين دو ، منزله‌اى است كه حق در آن است و آن منزله را نمىداند مگر عالم ، يا آن‌كه عالم آن منزله را به او تعليم فرموده باشد » ( و مراد از عالم در اينجا ، معصوم است ؛ چه هر عالمى آن را نمىداند مگر آن‌كس‌كه آن را از اخبار ايشان استفاده نموده باشد ) . 411 / 11 . على بن ابراهيم ، از محمد ، از يونس ، از چند نفر ، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است و گفته است كه : مردى به خدمت آن حضرت عرض كرد كه : فداى تو گردم ، آيا خدا بندگان خود را بر گناهان جبر فرموده ؟ فرمود كه : « خدا از آن عادل‌تر است كه ايشان را بر گناهان جبر فرمايد ، بعد از آن ، ايشان را بر آنها عذاب كند » . عرض كرد كه : فداى تو گردم ، پس خدا امر را به ايشان واگذاشته ؟ فرمود كه : « اگر امر را به ايشان واگذاشته بود ، ايشان را به امر و نهى محصور و ممنوع نمىنمود و تكليف نمىفرمود » . عرض كرد كه : فداى تو گردم ، پس در ميانهء اين دو منزله‌اى هست كه سوم باشد ؟ حضرت فرمود : « بلى ، وسيع‌تر از آنچه در ميان آسمان تا زمين است » . 412 / 12 . محمد بن ابى عبداللَّه و غير او ، از سهل بن زياد ، از احمد بن محمد بن ابى نصر