386 / 2 . و نيز روايت كرده از پدرش ، از محمد بن خالد ، از زكريّا بن عِمران ، از حضرت ابوالحسن موسى بن جعفر عليهما السلام كه فرمود : « چيزى موجود نمىشود در آسمان‌ها و نه در زمين ، مگر به هفت چيز : به قضا و قدر و اراده و مشيت و كتاب و اجل و اذن ( به آن معانى كه مذكور شد ) . پس هر كه غير از اين را گمان كند ، بر خدا دروغ گفته » ، يا فرموده كه : « بر خداى عزّوجلّ رد كرده است » . 26 . باب در بيان مشيت و ارادهء خدا « 1 » 387 / 1 . على بن محمد بن عبداللَّه ، از احمد بن عبداللَّه ، از پدرش ، از محمد بن سليمان ديلمى ، از على بن ابراهيم هاشمى روايت كرده است كه گفت : از حضرت ابوالحسن موسى بن جعفر عليهما السلام شنيدم كه مىفرمود : « چيزى نمىباشد ، مگر آنچه خدا خواست و اراده نمود و اندازه فرمود و حكم كرد » . عرض كردم كه : معنى خواست چيست ؟ فرمود : « ابتدا فرمودن به فعل » . عرض كردم كه معنى اندازه و قدر چه چيز است ؟ فرمود : « اندازه نمودن چيزى از درازى و پهناى آن » . عرض كردم كه معنى حكم كرد چيست ؟ فرمود كه : « چون حكم كند ، امضا و اجراى آن مىفرمايد . پس اين قضا و حكم ، چيزى است كه آن را رد نمىتوان نمود » ( چه قضا عبارت است از عزمى كه فعل از آن جدا نمىباشد ) . 388 / 2 . على بن ابراهيم ، از محمد بن عيسى ، از يونس بن عبدالرحمان ، از ابان ، از ابو بصير روايت كرده است كه گفت : به خدمت امام جعفر صادق عليه السلام عرض كردم كه آنچه واقع مىشود ، خدا آن را خواسته و اراده نموده و تقدير فرموده و حكم كرده ؟ فرمود : « بلى » . عرض كردم كه با همهء اينها آن را دوست داشته ؟ فرمود : « نه » . عرض كردم : و چگونه خواسته و اراده نموده و تقدير فرموده و حكم كرده و دوست نداشته ؟ فرمود كه : « همچنين به سوى ما بيرون آورده و به ما رسيده است » . 389 / 3 . على بن ابراهيم ، از پدرش ، از على بن مَعبد ، از و اصل بن سليمان ، از عبداللَّه بن سِنان ، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه گفت : شنيدم از آن حضرت كه مىفرمود :

--> ( 1 ) . هر دو به معنى خواستن است ، و ليكن در ميانهء اين دو فرقى هست ؛ چه ممكن است كه مشيت باشد و اراده نباشد ، چنانچه در باب روزه‌دار پرهيزگارى كه گرسنه و تشنه باشد در روز ماه مبارك رمضان ظاهر است ؛ زيرا كه طعام و شراب مىخواهد و اراده ندارد . ( مترجم )