نمىبينند ) و تسلط و قهرش عظيم ( يا حجت و برهانش بزرگ ) ، و نعمت‌هايش افزون ( و از حد حصر بيرون ) است . و مكان بلند و مرتبهء ارجمندش در نهايت بلندى است ( كه بر همه چيز مشرف است ) . آن‌كه همهء وصف كنندگان از وصف كُنه صفتش عاجز و درمانده‌اند و نمىتوانند كه بار معرفت خدايى او را بردارند ، و حدودش را بيان نمىتوانند كرد ؛ زيرا كه به سبب كيفيت و چگونگى به او نمىتوان رسيد » ( كه كُنهش ادراك شود ) . 352 / 3 . على بن ابراهيم ، از مختار بن محمد بن مختار و محمد بن حسن ، از عبداللَّه بن حسن علوى هر دو روايت كرده‌اند از فتح بن يزيد جُرجانى كه گفت : در راه با حضرت امام رضا عليه السلام به هم رسيديم ، در آن هنگام كه از مكه معظمه بر مىگشتيم و به جانب خراسان مىرفتيم و آن حضرت به سوى عراق تشريف مىبرد ، پس شنيديم از او كه مىفرمود : « هر كه از خدا بترسد ، همه چيز از او مىترسند . و هر كس خدا را اطاعت كند ، همهء مخلوقات او را اطاعت كنند » . پس دقت نمودم و راه ادب و آداب پيمودم كه به خدمت آن حضرت مشرف شوم ، چون رسيدم و بر آن حضرت سلام كردم ، جواب سلام مرا باز داد و فرمود : « اى فتح ، هر كه خدا را راضى و خشنود گرداند ، از ناخشنودى خلق پروا نمىكند ، و هر كه خدا را به خشم آورد ، سزاوار آن است كه خدا غضب مخلوق را بر او مسلط گرداند . و به درستى كه خدا را وصف نمىتوان نمود ، مگر به آنچه خودْ خويش را به آن وصف فرموده ، و كجا ميسر مىشود كه به وصف در آيد آن‌كه حواس از دريافتش عاجز و درمانده‌اند و خيال‌ها نمىتوانند كه به او رسند و انديشه‌ها كه از دل سر مىزنند ، قدرت ندارند كه حدّى از برايش قرار دهند ، و چشم‌ها كندند كه به جنابش احاطه نمايند ؟ بزرگوارتر است از آنچه وصف كنندگان او را به آن وصف نمودند . و برتر است از آنچه نعت كنندگان در نعت او گفتند . با نزديكى كه دارد ، دور شده ، و با دورى كه دارد نزديك شده . پس آن جناب با دورى خويش نزديك است ، و با نزديكى خويش دور است . حقيقت كيفيت و چگونگى را به وجود آورده و كيفيت كرده ، پس نمىتوان گفت كه چگونه است و أينيت و كجا بودن را ثبوت داده و أينيت نموده ، پس نمىتوان گفت كه در كجا است ؛ زيرا كه كيفوفيت و أينونيت - كه از كيف و أين است - از او بريده و منقطع گرديده » . 353 / 4 . محمد بن ابى عبداللَّه روايت كرده و آن را مرفوع ساخته از امام جعفر صادق عليه السلام كه آن حضرت فرمود : « در بين خطبه خواندن امير المؤمنين عليه السلام بر منبر مسجد كوفه ، مردى به