به آن حضرت عرض كرد كه : آيا گمان مىكنى كه خدا شنوا و بيناست ؟ حضرت فرمود كه : « آن جناب ، شنوا و بيناست ؛ شنواست ، بى عضو و جارحه ، و بيناست بىآلت ، بلكه به نفس خود مىشنود و به نفس خود مىبيند و اين‌كه مىگويم كه شنواست به نفس خود ، مراد من اين نيست كه خدا چيزى است و نفس چيزى ديگر ، و ليكن خواستم كه از پيش خود عبارتى بگويم ؛ زيرا كه از من سؤال شده بود و خواستم كه تو را بفهمانم ؛ زيرا كه سؤال كرده و جواب مىخواهى ، پس مىگويم كه : همهء خدا مىشنود ، نه به اين معنى كه همهء او ، آن را بعضى هست ، و ليكن خواستم كه تو را بفهمانم و از جانب خويش از اين مطلب تعبير كنم ، و بازگشت من در همهء اين تعبير و جواب نيست ، مگر به سوى آن‌كه خدا شنوا و بينا و دانا و آگاه است ، بى آن‌كه ذات مقدس اختلافى به هم رساند ، يا آن‌كه معنى مختلف شود » . ( حاصل معنى آن‌كه همهء اينها به ذات است و عضو و جارحه و آلتى ندارد ، چنانچه پيش از اين نيز مذكور شد ) . باب در بيان ارادهء خدا و اين‌كه آن از صفات فعل اوست 14 . باب در بيان ارادهء خدا و اين‌كه آن از صفات فعل اوست « 1 » 301 / 1 . محمد بن يحيى عطّار ، از احمد بن محمد بن عيسى اشعرى ، از حسين بن سعيد اهوازى ، از نضر بن سُويد ، از عاصم بن حُميد ، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه گفت : به خدمت آن حضرت عرض كردم كه خداى تعالى ، هميشه مريد و صاحب اراده بود ؟ و حضرت فرمود كه : « مريد نمىباشد ، مگر آن‌كه مراد با او مىباشد ، و هميشه خدا عالم و قادر بوده و بعد از آن اراده فرموده » . 302 / 2 . محمد بن ابى عبداللَّه ، از محمد بن اسماعيل ، از حسين بن حسن ، از بكير بن صالح ، از على بن اسباط ، از حسن بن جَهم ، از بكر بن أعيَن روايت كرده است كه به خدمت حضرت امام جعفر صادق عليه السلام عرض كردم كه : علم و مشيت ( كه خواست خدا است ) مختلف‌اند ، يا با هم اتفاق دارند ؟ فرمود كه : « علم ، مشيت نيست . آيا نمىبينى كه تو مىگويى كه زود باشد كه چنين كنم ، اگر خدا خواسته باشد و نمىگويى كه زود باشد كه چنين كنم ، اگر خدا داند . پس گفتار تو كه مىگويى : اگر خدا خواهد ، دليل بر آن‌كه آن جناب نخواسته است ؛ چه احتمال دارد كه نخواسته باشد . پس هر گاه خواهد آنچه را كه خواهد چنانچه خواسته ،

--> ( 1 ) . بيان باقى صفات فعل و ضابطهء فرقى كه كلينى رحمه الله در ميان صفات فعل و صفات ذات قرار داده . ( مترجم )