12 . باب در بيان صفات ذات مقدس خدا 293 / 1 . على بن ابراهيم ، از محمد بن خالد طَيالسى ، از صفوان بن يحيى ، از ابن مُسكان ، از ابو بصير روايت كرده است كه گفت : شنيدم از امام جعفر صادق عليه السلام كه مىفرمود : « خداى عزّوجلّ كه پروردگار ما است ، هميشه بود و علم ، ذات او بود . و هيچ معلومى نبود كه در حيطهء علم و دانش در آيد ، و همچنين شنوايى و بينايى و قدرت و توانايى ، ذات مقدس او بود ، و چيزى كه در حيطهء شنيدن يا ديدن يا توانايى در آيد ، نبود . بعد از آن ، چون چيزها را احداث فرمود و آنها را از سر نو به ديد آورد و معلوم و مسموع و مبصر و مقدور و موجود شد ، و علم از آن جناب بر آنچه در حيطهء علم در آيد ، واقع گرديد ، و همچنين شنوايى و آنچه شنيده شود و ديدن بر آنچه ديده شود و قدرت بر آنچه مقدور باشد » . ابو بصير گفت كه : عرض كردم : پس خدا هميشه متحرك بوده ؟ حضرت فرمود كه : « خدا برتر است از اين‌كه حركت كند ؛ زيرا كه حركت ، صفتى است كه به فعل حادث مىشود » . گفت كه : عرض كردم : پس خدا هميشه سخن‌گو بوده است ؟ فرمود كه : « سخن گفتن ، صفتى است كه حادث مىگردد و ازلى و هميشه نيست ، و خداى عزّوجلّ بود و هيچ سخن‌گويى نبود » . 294 / 2 . محمد بن يحيى ، از محمد بن حسين ، از ابن ابى عُمير ، از هشام بن سالم ، از محمد بن مسلم ، از امام محمد باقر عليه السلام روايت كرده است كه گفت : شنيدم از آن حضرت كه مىفرمود : « خداى عزّوجلّ بود و چيزى غير او نبود ، و هميشه عالم و دانا بود و به آنچه خواهد بود . پس علم آن جناب ، به آن چيز پيش از بودنش ، چون علم او به آن است بعد از بودنش » ( كه علمش به چيزى پيش از وجود و بعد از وجود تفاوتى ندارد ) . 295 / 3 . محمد بن يحيى ، از محمد بن حسين ، از صفوان بن يحيى ، از كاهلى روايت كرده است كه گفت : به خدمت حضرت امام موسى كاظم عليه السلام نوشتم در دعايى كه حمد از براى خدا است به اندازهء منتهى و پايان علم آن حضرت . به من نوشت كه : « البته مگو كه منتهاى علم خدا ، كه علم او را منتهى و پايانى نيست ، و ليكن بگو كه : منتهاى خشنودى خدا » ( چه منتهاى رضاى آن جناب از بندگان خويش ، اين است كه آنچه را كه به آن امر فرموده ، به جا آورند و آنچه را كه از آن نهى كرده ، ترك نمايند و اين ، چيزى است كه نهايت دارد ) . 296 / 4 . محمد بن يحيى ، از سعد بن عبداللَّه ، از محمد بن عيسى ، از ايّوب بن نوح