الشيخ الكليني (مترجم: اردكانى )
315
تحفة الأولياء (ترجمه أصول كافى) (فارسى)
ابو قُرّه عرض كرد كه : پس روايتها را تكذيب مىكنى و آنها را به دروغ نسبت مىدهى ؟ حضرت فرمود كه : « هر گاه روايات ، با قرآن مخالفت داشته باشد ، آنها را تكذيب مىكنم به آنچه مسلمانان بر آن اجماع كردهاند كه : احاطه نمىشود به او از روى علم و چشمها او را در نيابد و هيچ چيز مانند او نيست » . 263 / 3 . احمد بن ادريس ، از احمد بن محمد بن عيسى ، از على بن سيف ، از محمد بن عُبيد روايت كرده است كه گفت : به خدمت ابوالحسن حضرت امام رضا عليه السلام نوشتم و آن حضرت را سؤال كردم از ديدن خدا ( يعنى در آخرت ) و آنچه سنّى و شيعه آن را روايت مىكنند از جواز و عدم آن و از آن حضرت سؤال نمودم كه اين مطلب را براى من شرح و بيان فرمايد . به خط شريف خويش در جواب نوشت كه : « همهء امّت اتفاق كردهاند - به وضعى كه در ميان ايشان تمانعى نيست ، كه يكى از ايشان ديگرى را منع كند - كه معرفتى كه از راه ديدن باشد ، بديهى است . پس هرگاه جائز باشد كه خدا به چشم ديده شود ، بالبديهه معرفت واقع مىشود بعد از آن . اين معرفت خالى نيست از آنكه با ايمان خواهد بود و يا ايمان نيست . پس اگر اين معرفت كه از روى ديدن است ، ايمان باشد ، آن معرفتى كه در دار دنيا از روى اكتساب و استدلال به هم رسيده ، ايمان نخواهد بود ؛ زيرا كه اين معرفت ، ضدّ آن است . پس در دنيا مؤمنى نمىباشد ؛ زيرا كه ايشان خداى عزّ ذكرُه را نديدهاند . و اگر اين معرفت كه از راه ديدن به هم رسيده ، ايمان نباشد ، معرفتى كه از راه استدلال به هم رسيده ، ناچار بايد كه بر طرف شود ؛ چه محال است كه معرفت بديهى و معرفتى كه حصولش به فكر و استدلال باشد ، با هم جمع شوند و حال آنكه معرفتى كه با استدلال حاصل شد ، در معاد زائل نمىگردد ؛ چه حشر مؤمن بدون ايمان به اتفاق كسانى كه به معاد قائلاند ، باطل است . پس آنچه مذكور شد ، دليل است بر آنكه خداى عزّ ذكره به چشم ديده نمىشود ؛ زيرا كه چشم و ديدن ، به آن مىكشاند به سوى آنچه ما آن را وصف كرديم » . 264 / 4 . و از او ، از احمد بن اسحاق روايت است كه گفت : به خدمت حضرت امام على نقى عليه السلام نوشتم و از آن حضرت سؤال كردم از ديدن خدا و آنچه خدا و آنچه مردم در آن اختلاف كردند ، حضرت در جواب نوشت كه : « ديدن ممكن نيست مادامى كه ميانهء بيننده و آنچه مىبيند ، هوايى نباشد كه بينايى در آن نفوذ تواند كرد ( به اينكه شفاف باشد ) .