قِدم ، همان گونه كه در تغير آن ، داخل شدن آن است در حدوث ، و وراى اين چيزى نيست ، اى عبدالكريم » . پس عبدالكريم سخنش تمام شد و ناتوان گرديد . پس در سال آينده ، بعضى از ياران ابن ابى العوجاء امام صادق عليه السلام را در حرم ديدند و به ايشان عرض كردند كه : ابن ابى العوجاء اسلام آورد ، امام صادق عليه السلام فرمود كه : « او كوردل‌تر از آن است كه اسلام بياورد ، او اسلام نمىآورد » . پس وقتى ابن ابى العوجاء ، امام صادق عليه السلام را ديد ، به ايشان عرض كرد : اى آقا و مولاى من . آن حضرت عليه السلام به ايشان فرمود كه : « تو را چه چيزى واداشت كه به اين مكان بيايى ؟ » او عرض كرد كه : عادت تن و سنت شهر و تا اين كه ببينيم آنچه را كه مردم در آنند ؛ از ديوانگى و سرتراشى و سنگ پرانى . امام صادق عليه السلام به او فرمود كه : « اى عبدالكريم ، تو هنوز در همان يك‌دندگى و گمراهى هستى ؟ » و او تا رفت كه حرف بزند ، آن حضرت فرمود كه : « جدال در حجّ نيست » . و رداى خود را گذاشت و به ابن ابى العوجاء فرمود كه : « اگر كار چنان است كه تو مىگويى - / و چنان نيست كه تو مىگويى - / ما و تو نجات يافته‌ايم ، اما اگر كار چنان است كه ما مىگوييم - / و چنان است كه ما مىگوييم - / ما نجات يافته‌ايم و تو بيچاره شده‌اى » . پس عبدالكريم رو كرد به كسانى كه همراهش بودن و به آنها گفت : در دلم دردى احساس مىكنم ، پس مرا برگردانيد ، و او را برگرداندند و مرد . خدا نيامرزدش . « 1 » 218 / 4 . حديث كرد مرا محمد بن جعفر اسدى - رحمة اللَّه عليه - از محمد بن اسماعيل برمكى ، از حسين بن حسن بن بُرد دينورى ، از محمد بن على ، از محمد بن عبداللَّه خراسانى - خادم حضرت امام رضا عليه السلام - كه گفت : يكى از زنديقان بر حضرت امام رضا عليه السلام داخل شد و در نزد آن حضرت ، جماعتى بودند . امام رضا عليه السلام فرمود : « اى مرد ، مرا خبر ده كه اگر گفتار درست ، گفتار شما باشد - و آن چنان نيست كه شما مىگوييد - آيا ما و شما چون يكديگر و با هم برابر نيستيم كه آنچه نماز كرده‌ايم و روزه داشته‌ايم و زكات داده‌ايم و اقرار نموده‌ايم ، به ما ضرر نرساند ؟ » آن مرد ساكت شد . بعد از آن ، حضرت فرمود : « اگر قول درست ، قول ما باشد - و حال آن‌كه قول ما است - آيا چنان نيست كه شما هلاك شده باشيد و ما نجات يافته باشيم ؟ » .

--> ( 1 ) . از عبارت عنه عن بعض اصحابنا . . . تا اينجا ، در ترجمهء مترجم - / رحمه اللَّه - / نبود و ترجمه شد .