احتمال داده شده كه مير حسين هروى است ، و نسخه‌اى كه گويا مربوط به قرن ششم است . اين اثر ، شامل كتاب الحجة يعنى باب چهارم اصول كافى ، در 78 باب است و 1041 حديث و تا مبحث غيبت را در بر مىگيرد . اين اثر ، 295 برگ 18 سطرى دارد و در كتاب خانهء مجلس به شمارهء 2037 نگه‌دارى مىشود . سعيد نفيسى ، فهرست نگار كتابخانهء مجلس شوراى ملى ، پس از نام بردن از چند حسين و حسينى به عنوان مترجمان احتمالى كتاب ، و رد آنها ، مير حسين هروى را ترجيح مىدهد و دليل خود را بر اين ترجيح ، نزديكى سبك نگارش كتاب به سبك قرن ششم هجرى مىداند . « 1 » 2 . توضيح الكافي ، شرح و ترجمه‌اى است از كتاب الايمان و الكفر الكافى در 77 برگ از محمد قاسم بن محمد رضا شريف ، زنده در قرن دوازدهم كه در جمادى الاولى 1118 نگاشته شده است . يك نسخه از اين كتاب به شمارهء 529 در گنجينهء نسخ خطى كتاب خانهء آيت اللَّه مرعشى - / طاب ثراه - / نگه‌دارى مىشود . « 2 » اين ترجمه ، به درخواست شاه سلطان حسين صفوى ( 1105 - / 1135 ه ) به انجام رسيده است . سلطان حسين صفوى . . . اين مجرم ضعيف ، ابن محمد رضا را شرح احاديث ايمان و كفر كتاب كافى به لغت فارسى ، مأمور و انعكاس پرتو مهر الطاف خويش را بر مزرع اميد اين ذرهء بىمقدار منظور داشت . « 3 » مترجم ، ابتدا حديث را نقل ، سپس ترجمه و آن‌گاه آن را شرح كرده و در شرح ، بيشتر به جنبه‌هاى عقيدتى و فلسفى توجه داشته است . اين ترجمه و شرح ، كتاب الايمان و الكفر تا باب اذا أراد اللَّه بخلق المؤمن را در بر مىگيرد . نسخهء ديگرى از اين اثر در كتاب‌خانه ملى فارس در شيراز نگه‌دارى مىشود . « 4 » 3 . ترجمهء اصول كافى ، از عباس بن احمد خوانسارى ( زنده به 1296 ه ) در 211

--> ( 1 ) . فهرست كتابخانهء مجلس شوراى ملى ، ج 6 ، ص 34 ، سعيد نفيسى ، 1344 . ( 2 ) . فهرست نسخه‌هاى خطى كتابخانهء عمومى آيت اللَّه نجفى مرعشى ، ج 2 ، ص 135 و 136 ، سيد احمد حسينى ، چاپ دوم ، بى تا . ( 3 ) . همان ص 4 ، مقدمه . ( 4 ) . فهرست ملى فارس ، ج 1 ، ص 202 ، ش 228 .