است از براى صاحبان عقل‌هاى خالص » . و فرموده كه : « أَ فَمَنْ يَعْلَمُ أَنَّما أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ الْحَقُّ كَمَنْ هُوَ أَعْمى إِنَّما يَتَذَكَّرُ أُولُوا الْأَلْبابِ » ، يعنى : « آيا پس كسى كه مىداند آن‌كه آنچه فرو فرستاده شده به سوى تو از جانب پروردگار تو ، راست و درست است ، مانند كسى است كه او كور و نابيناست ؟ جز اين نيست كه پندپذير مىشوند صاحبان عقل‌هاى صافى » ( از معارضه و وهم و شبهه ) . و فرموده كه : « أَمَّنْ هُوَ قانِتٌ آناءَ اللَّيْلِ ساجِداً وَ قائِماً يَحْذَرُ الْآخِرَةَ وَ يَرْجُوا رَحْمَةَ رَبِّهِ قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ إِنَّما يَتَذَكَّرُ أُولُوا الْأَلْبابِ » ، يعنى : « آيا كسى كه او را فرمان برنده و يا دعا خواننده باشد در نماز در ساعت‌هاى شب ، در حالتى كه سجده كننده و ايستاده است ، كه مىترسد از آن جهان و عذاب آن و اميد داشته باشد بخشش پروردگار خويش را ، چون كسى است كه چنين نباشد ( بنابر بعضى از تقادير در آيه ، بگو : آيا برابر مىباشند آنان كه مىدانند و آنان كه نمىدانند ؟ ) جز اين نيست كه پندپذير مىشوند صاحبان عقل‌هاى خالص » . و فرموده كه : « كِتابٌ أَنْزَلْناهُ إِلَيْكَ مُبارَكٌ لِيَدَّبَّرُوا آياتِهِ وَ لِيَتَذَكَّرَ أُولُوا الْأَلْبابِ » ، يعنى : « اين قرآن ، كتابى است كه فرو فرستاديم آن را به سوى تو كه بركت داده شده است ( يعنى : پر خير و منفعت است ) . و فرو فرستادن آن از براى آن است كه تدبر و انديشه نمايند آيت‌هاى آن را ( كه تأمل در حقيقت معانى آن نمايند ) ، تا پندپذير شوند صاحبان عقل‌هاى صافى » . و فرموده كه : « وَ لَقَدْ آتَيْنا مُوسَى الْهُدى وَ أَوْرَثْنا بَنِي إِسْرائِيلَ الْكِتابَ * هُدىً وَ ذِكْرى لِأُولِي الْأَلْبابِ » ، يعنى : « هر آينه به حقيقت كه داديم موسى را راه راست ( يا راه راست نمودن به واسطهء معجزات و احكام شرايع ) و تورات و به ميراث داديم پسران يعقوب را كتابى كه آن تورات است ، به جهت راه حق نمودن و پند دادن ( يا در حالتى كه راه حق ، نمايند ) . و يادگار است از براى صاحبان عقول خالصه » . و فرموده كه : « وَ ذَكِّرْ فَإِنَّ الذِّكْرى تَنْفَعُ الْمُؤْمِنِينَ » ، يعنى : « پند بده . پس به درستى كه پند دادن صاحبان ايمان را نفع مىبخشد » . اى هشام ، به درستى كه خداى تعالى در كتاب خويش مىفرمايد كه : « إِنَّ فِي ذلِكَ لَذِكْرى لِمَنْ كانَ لَهُ قَلْبٌ » ، يعنى : « به درستى كه در اين‌كه مذكور شد ، هر آينه پند و ياد كردنى است از براى آن‌كه او را دلى باشد » يعنى عقلى داشته باشد . و فرموده كه : « وَ لَقَدْ آتَيْنا لُقْمانَ الْحِكْمَةَ » ، يعنى : « هر آينه به حقيقت داديم لقمان را