انسان گناهكار به هر اندازه كه گناه داشته باشد حق نااميد شدن از رحمت و عنايت حضرت محبوب را ندارد كه نااميدى از رحمت بنا به فرمودهء قرآن كار مردم كافر است : [ إِنَّهُ لا يَيْأَسُ مِنْ رَوْحِ اللَّهِ إِلَّا الْقَوْمُ الْكافِرُونَ ] « 1 » . زيرا جز مردم كافر از رحمت خدا مأيوس نمىشوند . و پس از اين آيهء كريمه ، داستان معروف بهلول نباش كه در تفاسير قرآن آمده و داستان حميد بن قحطبه كه شيخ صدوق در كتاب پرقيمت « عيون أخبار الرّضا » نقل كرده كه شصت نفر از اولاد زهرا عليها السلام را در يك شب كشته بود و روز ماه رمضان غذا مىخورد و مىگفت : از رحمت حق نااميدم و حضرت رضا عليه السلام فرمود : نااميدى او از گناه آن شب وى سنگين‌تر است ، براى نشان دادن بار سنگين نااميدى كافى است « 2 » . گناهكار چون به كتاب خدا و آيات مربوط به مغفرت و رحمت نظر كند و همچنين وقتى به روايات باب توبه و دعاهاى عجيب اسلامى مانند كميل و ابوحمزه و عرفه دقت نمايد ، به هيچ عنوان جاى نا اميدى و يأس براى وى نمىماند ، در اين صورت واجب است تمام همت و اراده خود را براى جبران گناهان گذشته و آزادى از ديون مردم و اداى واجبات ترك شده و بناى آينده‌اى روشن به كار گيرد . در جلد اوّل اين كتاب به دورنمايى از اين واقعيّت‌ها اشاره رفت و نيازى به

--> ( 1 ) - يوسف ( 12 ) : 87 . ( 2 ) - عيون اخبار الرضا : 1 / 108 ، باب 9 ، حديث 1 ؛ بحار الأنوار : 48 / 176 ، باب 7 ، حديث 20 .