دريغ نشد ، به هركس دعا دادند از بهرش اجابت نهادند ، به هركه شكرگزارى دادند ، بر نعمتش افزودند ، به هركه توكّل دادند ، كفايت امور به او عطا نمودند ، سپس فرمود : آيا خواندى قرآن را كه هركه بر خدا توكّل كند او را حضرت حق بس است و اگر شكر كنيد بر شما بيفزايم و مرا بخوانيد تا شما را اجابت كنم . عَنِ الْحَسَنِ بْنِ الْجَهْمِ قالَ : سَأَلْتُ الرِّضا عليه السلام فَقُلْتُ لَهُ : جُعِلْتُ فِداكَ ما حَدُّ التَّوَكُّلِ ؟ فَقالَ لى : انْ لا تَخافَ مَعَ اللّهِ احَداً . قالَ : قُلْتُ : فَما حَدُّ التَّواضُعِ ؟ قالَ : انْ تُعْطِىَ النَّاسَ مِنْ نَفْسِكَ ما تُحِبُّ انْ يُعْطُوكَ مِثْلَهُ . قالَ : قُلْتُ : جُعِلْتُ فِداكَ اشْتَهى انْ اعْلَمَ كَيْفَ انا عِنْدَكَ ؟ فَقالَ انْظُرْ كَيْفَ انا عِنْدَكَ « 1 » . حسن بن جهم مىگويد : به حضرت رضا عليه السلام عرضه داشتم : فدايت شوم ، اندازهء توكل چيست ؟ فرمود : با تكيه بر خدا و با معيّت با حضرت او از احدى در هيچ امرى نترسى ، عرضه داشتم : حد تواضع چيست ؟ فرمود : با مردم آن گونه رفتار كنى كه علاقه دارى مردم با تو رفتار كنند . عرضه داشتم : علاقه دارم موقعيّت خود را نزد شما بدانم . فرمود : موقعيّت مرا نزد خود توجه كن تا موقعيّت خود را نزد من به دست آرى . امام صادق عليه السلام مىفرمايد : ابليس گفته : پنج واقعيّت است كه وقتى در عباد حق تجلّى كند ، مرا نسبت به آن‌ها هيچ چاره و قدرتى نيست امّا ساير مردم محكوم حكومت منند . 1 - كسى كه با نيّت پاك بر حضرت حق پناه برد و به دامن رحمت حق متمسّك گردد و در تمام امور زندگى بر خداوند توكل نمايد .

--> ( 1 ) - عيون اخبار الرضا : 2 / 49 ، باب 31 ، حديث 192 ؛ بحار الأنوار : 68 / 134 ، باب 63 ، حديث 11 .