مناظرات حسن بن فضال ، مؤمن الطّاق ، هشام بن حكم ، جابر جعفى با دشمنان حق و با معاندان و منكران از نوع جدال احسن بوده كه حضرت صادق عليه السلام هميشه آن بزرگواران را به برخورد با مخالفان از طريق جدال احسن ترغيب و تشويق مىكرد و بلكه مناظره كردن آنان را با خصم واجب و لازم مىدانست و اگر به بعضى از اصحاب و ياران مىفرمايد : با دشمن مناظره نكنيد كه مناظره حرام است ، به خاطر اين بود كه آنان تخصصى در امر مناظره و جدال احسن نداشتند . خلاصه : جدال احسن در موردى است كه اولًا : جدال كننده در امر مناظره با خصم داراى تخصّص كافى باشد و ثانياً : مخالف و منكر حق بخواهد به حق و حقيقت راه يابد ، در غير اين صورت جدال و مجادله و مراء و نزاع مشروع نيست و ورود در آن از نظر شارع حرام است . جدال غير مشروع آنجا كه انسان تخصص در بحث ندارد و براى او از نظر علمى و دينى قدرت رودررويى با مخالف نيست و يا غرض انسان از جدال و مراء اظهار فضل و كمال و خودنمايى و به عجز آوردن و ذليل كردن مردم است و پاى تعصّب جاهلانه و يا ترويج باطل در كارست بدون شك جدال حرام است و اين جدال در حقيقت ،