و هنگامى كه به انسان نعمت عطا مىكنيم [ از طاعت و عبادت ] روى بر مىگرداند و [ با كبر و نخوت ] از ما دور مىشود ، و چون آسيبى به او رسد [ براى بر طرف شدنش ] به دعاى فراوان و طولانى روى مىآورد . و گفته‌اند : مَثَل نفس چون آبى ايستاده است كه صافى شده باشد ، اگر آب را بجنبانى هر چه در زير آن باشد از لوش « 1 » و نتن « 2 » پديد آيد . و بداند كه خداى تعالى از نفس همان طلب مىكند كه از بندگان طلب مىكند و در هر چه خداى تعالى از بندگان كه خداى را ثنا گويند و خداى را شكر كنند نفس را همين مىفرمايد و خداى تعالى بندگان را مىفرمايد تا مخالفت امر و نهى او نكنند و نفس را همچنين مىفرمايد . و از بندگان در مىخواهد كه موصوف شوند به سخا و كرم و از نفس ، همين طلب مىكند . و گفته‌اند : نفس لطيفه‌اى است كه آن را به وديعت در قالب نهاده‌اند و نفس محلّ اخلاق نيك است ، هم چنان كه بصر محل رؤيت است و گوش محلّ سمع است و بينى محلّ شمّ « 3 » . و گفته‌اند : روح ، كان « 4 » خير است و نفس معدن شر كه عقل و روح را در زندان كند و آرزو

--> ( 1 ) - لوش : لجن . ( 2 ) - نتن : بوى ناپسند . ( 3 ) - شمّ : بويايى . ( 4 ) - كان : معدن .