در اين خلوت است كه آتش استعداد شعله كشد و آيينهء فطرت به طرف ربّ العزّه روى آورد و تمام قوا ، آمادهء انعكاس اسما و صفات شود . صاحب « مشارق » در توضيح دو شعر قصيدهء تائيّهء ابن فارض : وَلِلْحِسِّ مِنْها بِالتَّخَلُّقِ فى مَقامِ الْايمانِ عَنْ أعْلامِهِ الْعَمَليَّه صَوامِعُ أذْكارٍ لَوامِعُ فِكْرَة جَوامِعُ آثارٍ قَوامِعُ غُرَّةِ چنين مىگويد : و براى حسّ من و كمال او ، از اين اسما و مفاتيح مذكور ، به واسطهء سلوك و تخلّق سيّار به احكام و آثار و صور اين مفاتيح ، در مقام ايمان از راهگذر اعلام عملى تخلّق ، اعنى : آلات تخلّق به اسم قائل و سميع و بصير و امثال‌ها ، از زبان و گوش و چشم و جز آن كه آلات عملىاند و در اين تخلّق به طريقت تعلق دارد ، ورغيبهء غايت حسّ اين‌هاست ، چهار نوع از كمالات صادر مىشود كه در اين بيت دوّم مذكور است . يكى : صوامع اذكار : يعنى اسباب تمكّن از اشتغال در خلوات و اربعينيات و انواع اذكار به زبان ، چه رغيبهء غايت زبان اين كمال ، تمكّن است از ذكر دائم ، چنان كه حديث : يَمْزَحُ وَلا يَقُولُ إلّاحَقّاً « 1 » . حضرت رسول صلى الله عليه و آله مزاح مىكرد ، ولى جز حق نمىگفت . به آن ناطق است و اثر آن ذكر ، جمع همّ و ازالت تفرقه است و استدامت تفريغ دل از ما سوى المذكور ، علماً و خاطراً و ناظراً و اصلًا .

--> ( 1 ) - عوالى اللآلى : 1 / 69 ، حديث 124 ؛ المناقب : 1 / 145 ؛ بحار الأنوار : 69 / 235 ، باب 114 ، حديث 2 .