و فرمود : [ أَ يَحْسَبُ الْإِنْسانُ أَنْ يُتْرَكَ سُدىً ] « 1 » . آيا انسان گمان مىكند بيهوده و مهمل [ و بدون تكليف و مسؤوليت ] رها مىشود ؟ ! پس به آيات بسيار به وسيلهء پيغمبر مختار پيغام داد و خبر داد كه تو را براى دنيا و لهو و لعب نيافريدم . بلكه براى امر عظيمى و مطلب مهمى ، چند روزى به جهت امتحان و تكليف تو را به دنيا فرستادم تا به تحصيل معرفت و عمل به طاعت من ، خود را قابل درگاه عزت و لايق درگاه رحمت و عنايت من ساخته ، از عقبات جهالت و ضلالت ، به وعده‌گاه سعادت و كرامت من برسانى . و پس از تذكر ، اذعان اين معنى - كه لازمهء ايمان است - لازم است كه تأخير در تدارك به غير سفاهت و شقاوت چه جهت دارد ؟ آيا گمان دارى كه تا كار سازى خود را هر وقتى كه باشد ، نكنى نخواهى مرد و حال آن كه زير زمين پر است از حسرت و نالهء امثال تو كه به ارادهء تدارك به طول امل ، در عبادات سستى و تأخير در عمل كردند و از حسرت و ندامت بىفايده ، آرزوى رجوع به دنيا مىكنند ، چنانچه در احاديث و روايات وارد شده . يا گمان مىكنى كه توشهء اين سفر محنت اثر ، براى بعضى بدون سعى خود ، مهيا مىتواند شد و حال آن كه حق تعالى مىفرمايد : [ لَيْسَ لِلْإِنْسانِ إِلَّا ما سَعى ] « 2 » .

--> ( 1 ) - قيامت ( 75 ) : 36 . ( 2 ) - نجم ( 53 ) : 39 .