سال نورى كهكشان‌ها به طورى يك نواخت در فضا پراكنده‌اند ، فاصلهء بين هر دو كهكشان مجاور 000 ، 000 ، 2 سال نورى است و افق جهان تا جايى كه ديده مىشود شامل تقريباً 000 ، 000 ، 100 كهكشان مجزاست . اين بود دورنمايى از جهان ستارگان و آنچه در اختيار چشم برهنه يا مسلح ماست و تمام اين بساط ، تازه گوشه‌اى كوچك از عالم بزرگ است كه با قدرت دانش اندك ما و رصدخانه‌ها ، در برابر ما قرار گرفته . عناصر تشكيل دهندهء كرات در اينجا لازم بلكه واجب است سرى هم به عناصر تشكيل دهندهء اين كرات و اين نظام شگفت‌انگيز بزنيم و لطايف و دقايق مواد سازندهء جهان را از نزديك مشاهده كنيم ، تا روشن شود كه عجايب اصل مواد از خود ساختمان سماوات كمتر نيست . آنچه اجسام و مواد در عالم مىبينيم فقط يك منظرهء خشن ظاهرى است ، ولى باطن آن در واقع خيلى لطيف‌تر است ، يگانه حقيقتى كه مىتوان گفت : اين است كه ظاهر عالم از سه نوع مواد تشكيل شده است : پرتون ، نوترون ، الكترون . اين مواد انواع و اقسام اجسام و اشياى مختلف را تشكيل مىدهند و انواع چيزهاى عالم از اين مواد تشكيل مىشود و در هر كجا صورت مختلفى دارند ولى باطن و ماهيت آن ها كاملًا يكى و بهم شبيه است . پرتون‌ها عبارت‌اند از دانه‌هاى مواد ، فرض كنيم كه اين دانه‌ها شبيه به گلوله‌هاى رنگين « مثلًا قرمز » هستند ، جرم اين ها را با دقت فوق العاده‌اى سنجيده‌اند . اين طور حدس مىزنند كه جرم يك پرتون معادل 66 / 1 ميليونيم يك ميليارديم يك ميليارديم گرم است .