أَشَدَّ الْعَذابِ * وَ إِذْ يَتَحاجُّونَ فِي النَّارِ فَيَقُولُ الضُّعَفاءُ لِلَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا إِنَّا كُنَّا لَكُمْ تَبَعاً فَهَلْ أَنْتُمْ مُغْنُونَ عَنَّا نَصِيباً مِنَ النَّارِ * قالَ الَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا إِنَّا كُلٌّ فِيها إِنَّ اللَّهَ قَدْ حَكَمَ بَيْنَ الْعِبادِ ] « 1 » . [ عذابشان ] آتش است كه صبح و شام بر آن عرضه مىشوند و روزى كه قيامت برپا شود [ ندا رسد : ] فرعونيان را در سخت‌ترين عذاب در آوريد . * و [ ياد كن ] هنگامى را كه در آتش با يكديگر نزاع و كشمكش مىكنند ، پس ضعيفان به مستكبران مىگويند : ما [ در دنيا ] پيرو شما بوديم ، آيا مىتوانيد بخشى از اين آتش را از ما دفع كنيد ؟ * مستكبران مىگويند : هم اكنون همهء ما در آتش هستيم ، بىترديد خدا [ به عدالت و انصاف ] ميان بندگان داورى كرده است . خداوند مهربان به مصلحت بندگان و براى نجات ايشان از عذاب فردا و براى رهايى از بردگى نسبت به غير كه جز بهره‌دهى به نفع ظلم سودى ندارد ، در قرآن مجيد انسان را از پرستش غير خود و سجده بر هر شيئى و هر كسى نهى اكيد فرموده كه سجده بر غير جز نكبت و خزى در دنيا و عذاب شديد در آخرت سودى ندارد ! [ وَ مِنْ آياتِهِ اللَّيْلُ وَ النَّهارُ وَ الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ لا تَسْجُدُوا لِلشَّمْسِ وَ لا لِلْقَمَرِ وَ اسْجُدُوا لِلَّهِ الَّذِي خَلَقَهُنَّ إِنْ كُنْتُمْ إِيَّاهُ تَعْبُدُونَ ] « 2 » . از نشانه‌هاى [ ربوبيت و قدرت ] او شب و روز و خورشيد و ماه است ؛ نه براى خورشيد سجده كنيد و نه براى ماه ، براى خدايى كه آنان را آفريد ، سجده كنيد ، اگر مىخواهيد فقط او را بپرستيد . و در جاى ديگر دربارهء عبادت غلط و بىثمر آنان‌كه تواضع به غير و اطاعت از

--> ( 1 ) - غافر ( 40 ) : 46 - 48 . ( 2 ) - فصلت ( 41 ) : 37 ( در ضمن آيهء شريفه حاوى سجده واجبه است ) .