[ خَلَقْتَنِي مِنْ نارٍ وَ خَلَقْتَهُ مِنْ طِينٍ ] « 1 » . مرا از آتش پديد آورده‌اى و او را از گِل آفريدى . [ أَنْظِرْنِي إِلى يَوْمِ يُبْعَثُونَ ] « 2 » . گفت : مرا تا روزى كه [ مردگان ] برانگيخته شوند ، مهلت ده . گويد : پس طبق اين آيه معاد را معتقد است ، علم به كتب و رسل و ملائكه دارد با اين وصف خداوند او را كافر خطاب كرده و از زمرهء مؤمنان خارج نموده است ! ! پس اهل علم و ايمان از هم ممتازند ، هر اهل علم اهل ايمان نيست ؛ پس بايد پس از سلوك علمى ، خود را در سلك مؤمنان داخل كرده و عظمت و جلال و بها و جمال حق - جلت عظمته - را به قلب رساند ، تا قلب خاشع شود ، ورنه مجرد علم خشوع نمىآورد ، چنانچه در خود مىبينيد كه با اعتقاد به مبدأ و معاد و اعتقاد به عظمت و جلال حق ، قلب شما خاشع نيست ! بالجمله سالك طريق آخرت مخصوصاً با قدم معراج صلاتى ، لازم است قلب خود را با نور علم و ايمان خاشع كند و اين رقيقهء الهى و بارقهء رحمانيه را در قلب هر اندازه ممكن است متمكن نمايد ، بلكه بتواند در تمام نمازهايش و در سراسر هر نماز اين حالت را حفظ نمايد . حالت تمكّن و استقرار در اول امر گرچه براى امثال ما قدرى دشوار و مشكل است ، ولى با مقدارى ممارست و ارتياض قلب امرى ممكن است . عزيزم ! تحصيل كمال و زاد آخرت ، طلب و جديت مىخواهد و هر چه مطلوب بزرگ‌تر باشد ، جدّيت در راه آن سزاوارتر است ، البته معراج قرب الهى و تقرب

--> ( 1 ) - اعراف ( 7 ) : 12 . ( 2 ) - اعراف ( 7 ) : 14 .