هواى نفس و غرائز و شهوات است . آرى ، انسان وقتى دچار بت بيرونى يا درونى شود از حركت فكرى و روحى باز مانده و در تمام عبادات كه باعث سعادت دنيا و آخرت آدمى است به روى انسان بسته مىشود . اين‌كه به هنگام گرفتار آمدن به پرستش بت‌هاى جاندار و بىجان ، يا درونى و بيرونى ، آدمى از همهء فضايل مخصوصاً عبادت حق و به خصوص نماز باز مىماند ، جاى ترديد نيست . بت هواى نفس ولى در ميان اين‌ها ، بت هواى نفس از همه زيانبارتر و خسارت‌آورتر است و دچار شدن به پرستش هواى نفس و شهوات و غرائز و زيان‌هاى اين پرستش ، مسأله‌اى است كه عميقاً در خور تحقيق است و كتابى جداگانه مىخواهد ؛ زيرا به طور قطع مىتوان گفت : منشأ پرستش بت‌هاى جاندار و بيجان درون خود انسان است . اين قلب و روح است كه اگر با قواعد عالى الهى و معارف حقّه و قرآن مجيد و بيانات پيامبران و ائمه و اوليا تزكيه نشود ، آدمى دچار بت‌پرستى مىگردد و اگر تصفيه شود و با تعاليم الهى زنده گردد ، آدمى را از اسارت بت‌هاى درون و برون حفظ كرده و به اوج كمال مىرساند ؛ اما با خواب رفتن دل و افسردگى جان ، وجود آدمى در تنگناى پرستش‌هاى غلط قرار خواهد گرفت و در اين صورت است كه از انسان نبايد توقع نيكى و شرف و فضيلت و انسانيت داشت ؛ چگونه مىتوان پس از اسارت در بند بت‌پرستى در مدار عبادت و به خصوص نماز كه رمز حريت و آزادى است قرار گرفت ؟ !