محجوب و عضوى مغضوب است . مورد خطاب اوامر حق و مطلوب مسائل الهى ، قلب است . ثواب و عقاب در عالم آخرت در گرو كار نيك يا بد قلب مىباشد . اوست كه با رسيدن به قرب حق و تزكيه از ناپاكىها وسيلهء سعادت انسان گشته و هم اوست كه با ناقص گشتن و ناپاك شدن باعث شقاوت و محروميّت آدمى است . در حقيقت مطيع حق قلب است و اوست كه انوار عبادت را به جوارح پخش كرده و هم اوست كه آثار بدكارىها را در جوارح سريان مىدهد . بدىها و خوبىها معلول تاريكى و روشنى قلب است و در حقيقت قلب براى اعضا و جوارح به منزلهء انبار جنس است كه اعضا و جوارح نسبت به اين انبار جنبه مصرف كردن جنس را دارند و بايد گفت : از كوزه همان برون تراود كه در اوست ! قلب ، عضوى است كه اگر انسان آن را از نظر صلاح و فساد بشناسد خود را شناخته و چون خود را شناخت خدا را شناخته . ولى اگر اين عضو و حالاتش براى آدمى مجهول باشد ، انسان از شناخت خود عاجز مانده و كسى كه خود را نشناسد خدايش را نخواهد شناخت و چگونه انسان جاهل به قلب خود مىتواند عالم به غير باشد . آه كه اكثر مردم شناختى از قلب خويش ندارند و به همين خاطر بين آنان و قلبشان حايل افكنده شده و به سبب اين پرده و حايل موفّق به مشاهدهء وضع قلب و مراقبت از او و شناخت صفاتش نشده‌اند و نمىدانند چگونه اين عضو حساس به سوى اسفل سافلين رفته و بازيچهء دست شيطان مىگردد يا چگونه راه به اعلى عليين پيدا مىكند و به سوى مقام قرب و جايگاه ملائكه مقرّب صعود مىنمايد ؟