[ فَرَفْعُ الْقَلْبِ فى ذِكْرِ اللّهِ ] معناى ذكر آگاهى به خود و علم به حق و شناخت جهان و اطلاع حقيقى به روابط بين خود و خدا و جهان ، مفهوم واقعى ذكر است . البتّه ، مسئلهء ذكر به اين معنى ، تنها كار باطن و سرّ آدمى است و اين گونه ذكر در حقيقت تجلّى نور حق بر قلب انسان است . براى ايجاد زمينه براى تجلّى آن نور - كه جامع همه واقعيت‌ها است - مقدّماتى لازم است كه عاشق آن تجلّى مىبايست ، آن مقدّمات را فراهم آورد . حقيقت ذكر اين نكته ناگفته نماند كه براى يافتن حقيقت ذكر ، سير و حركت از ظاهر به باطن لازم است و آن حركت ، عبارت است از : گفتن ذكر با زبان و توجّه دادن قلب به آن ، تا جايى كه مفهوم ذكر در عرش قلب استقرار يابد و انسان به جايى برسد كه جز خدا نبيند و براى غير او قيام نكند و نيّتى جز حضرت دوست نداشته باشد . تكرار كلمه طيّبه كه مهم‌ترين ذكر بر زبان است بدون توجه دل بىنتيجه است . اين گونه ذكر ، گويى ، كارى است كه طوطيان تعليم ديده هم انجام مىدهند . كلمه طيّبه مشتمل بر نفى و اثبات است تكرار آن با زبان به كمك توجه دل ، تمام حُجب