هرجا غبار خيزد آن جاى لشكرست * كآتش هميشه بىتف و دود بخار نيست « 1 » اوصاف عرفان از زبان امام عارفان در سطور گذشته دانستيد كه عارف داراى دو قوّهء علميّه و عمليّه است و از واجبات و نوافل چيزى از او فوت نمىشود و از تمام محرّمات الهيّه با كمال ذوق و شوق پرهيز دارد . خطبهء همّام وجود مقدّس امام عارفان ، شمع قلب عاشقان ، چراغ راه بينايان ، حضرت مولى الموحّدين ، اميرالمؤمنين عليه السلام از اوصاف عارفان تحت عنوان صفات متّقين ، در « نهج البلاغة » كه مادون كلام خالق و ما فوق كلام مخلوق است خبر مىدهد . عارف بزرگ ، بلبل گلزار معنى حضرت الهى قمشه‌اى تمام خطبه را با آن حال ملكوتى كه داشت به نظم آورده ، براى اين كه خوانندگان عزيز از مفاهيم آسمانى آن خطبه لذّت بيش‌ترى ببرند ، تا جايى كه لازم افتد آن اشعار عرفانى هم همراه با بعضى از جملات خطبه زينت‌بخش اين صفحات مىگردد . رُوِىَ أنَّ صاحِباً لأميرالْمُؤمِنينَ عليه السلام يُقالُ لَهُ : هَمّامُ كانَ رَجُلًا عابِداً ، فَقالَ لَهُ : يا أميرَالْمُؤْمِنينَ صِفْ لِىَ الْمُتَّقينَ حَتّى كَأنّى أنْظُرُ إِلَيْهِمْ « 2 » . روايت شده :

--> ( 1 ) - شمس تبريزى . ( 2 ) - نهج البلاغة : خطبهء 184 .