شيخ حسين انصاريان
30
عرفان اسلامى ( شرح مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة المنسوب للإمام الصادق ع) (فارسى)
وارداتى ، يا قصّههاى عجيب و غريب نبوده بلكه مخلوطى از فرهنگ بشرى و الهى است و نمىتوان به تمام مطالب آن تكيه كرد . امّا كتاب « مصباح الشريعة » كتابى است كه بيش از نود درصد آن با آيات قرآن و روايات مستند وارده از رسول حق صلى الله عليه و آله و امامان معصوم عليهم السلام مطابقت دارد و بهگونهاى نيست كه نتوان به آن اعتماد كرد . اين كتاب همواره به عنوان منبعى عرفانى و اخلاقى كه مطالبش از سرچشمهء حقيقى عرفان و اخلاق يعنى درياى بيكرانهء دانش امام معصوم گرفته شده ، مورد توجّه بسيارى از بزرگان دين بوده و بعضى از عاشقان سير و سلوك بر آن شرح نوشتهاند . بعضى از شروح نسبتاً مبسوط و بعضى نيمه تمام و تعدادى هم ترجمهء تحت اللفظى و در بعضى از فصول همراه شرح مختصر است . شايان ذكر است كه اين كتاب ، از نظر علماى بزرگ شيعه مورد توجّه قرارگرفته است . در يك جمع بندى نظربزرگان را در جهتگيرى به آن پنج دسته مىبينيم . 1 - گروهى كه در نفى و اثبات و ردّ و قبولش سكوت كردهاند . 2 - دانشمندان و بزرگانى كه عقيده دارند ، مؤلّف عارف اين كتاب ، از فرهنگ بهجاماندهء حضرت صادق عليه السلام ، اين صد باب را تنظيم كرده و انشاى آن از خود مؤلّف است نه كلمات مستقيم امام عليه السلام . 3 - بيشتر بزرگان دين و پرچمداران تربيت و اخلاق و عرفان به اين كتاب به ديدهء احترام نگريسته و آن را قابل قبول و عمل دانسته و عقيده دارند كه مؤلّف كتاب از مجموع روايات حضرت صادق عليه السلام اين كتاب را تأليف كرده است ؛ چيزى كه هست از دهها روايت جملاتى انتخاب كرده و آن جملات را به هم پيوسته تا براى هر فصلى روايتى تنظيم كرده باشد . 4 - عدّهاى كه به اين كتاب با نظر بدبينى نگريسته و آن را از ساختههاى صوفيّه يا