كه در برابر آن است . و بزرگترين چيزى كه از اين حقوق واجب فرمود حق حاكم بر رعيّت ، و حقّ رعيّت بر حاكم است ، اين فريضه‌اى است كه خداوند براى هر يك نسبت به ديگرى واجب نموده ، و اين حقوق را موجب برقرارى الفت ، و ارجمندى دينشان قرار داد . وَلكِنْ مِنْ واجِبِ حُقُوقِ اللَّهِ عَلَى الْعِبادِ النَّصيحَةُ بِمَبْلَغِ جُهْدِهِمْ وَ التَّعاوُنُ عَلى اقامَةِ الْحَقِّ بَيْنَهُمْ وَ لَيْسَ امْرُؤٌ - وَ انْ عَظُمَتْ فِى الْحَقِّ مَنْزِلَتُهُ وَ تَقَدَّمَتْ فِى الدّينِ فَضيلَتُهُ بِفَوْقِ أَنْ يُعانَ عَلى ما حَمَّلَهُ اللَّهُ مِنْ حَقِّهِ وَ لا امْرُؤٌ - وَانْ صَغَّرَتْهُ النُّفُوسُ وَ اقْتَحَمَتْهُ الْعُيُونُ - بِدُونِ انْ يُعينَ عَلى ذلِكَ اوْ يُعانَ عَلَيْهِ . « 1 » لكن از جمله حقوق واجب خدا بر بندگان اين است كه به اندازهء طاقت خود به خيرخواهى يكديگر برخيزند ، و در كمك به هم براى اقامهء حقّ در بين خود اقدام كنند . و هيچ كس - گرچه منزلتش در حق عظيم باشد ، و فضيلتش در دين بر ديگران پيشى داشته باشد ، - چنان نيست كه در اداى حقّى كه خدا بر او واجب كرده محتاج به كمك نباشد ، و هيچ كس - گر چه او را كوچك شمارند ، و در ديده حقير ببينند - كمتر از آن نيست كه در اداى حقّ به ديگران كمك كند و يا از سوى ديگران كمك شود . از اين رو خداوند حقوق را وسيلهء فرمانبرى و پاداش و عزّت و كرامت بخشيدن به انسان قرار داده است و اگر چنين نبود ، هيچ موجودى بر حقّ و حقيقت نبوده و هيچ سنگى بر روى سنگى بند نمىگشت .

--> ( 1 ) - نهج البلاغه : خطبهء 207 .