نالَ الْفَوْزَ الْأَكْبَرَ مَنْ ظَفَرَ بِمَعْرِفَةِ النَّفْسِ . « 1 » كسى كه موفق به خودشناسى شود به بزرگترين پيروزى دست يافته است . از آن جا كه انسان چهرهء ظهور كامل حق است ؛ پس اگر كسى حق را در اين چهره شناخت ، به راستى حق را در آينهء تماميت ظهور شناخته است . پس معرفت او فيض اكبر و برترين معارف است . انسان هنگامى سركشى مىكند كه خود را مستقل از حق ببيند . در قرآن كريم ، حق تعالى از اين راز مهم پرده برداشته و فرموده است : عَلَّمَ الْإِنسنَ مَا لَمْ يَعْلَمْ * كَلَّآ إِنَّ الْإِنسنَ لَيَطْغَى * أَن رَّءَاهُ اسْتَغْنَى » « 2 » [ و ] به انسان آنچه را نمىدانست تعليم داد . * اين چنين نيست [ كه انسان سپاس گزار باشد ] مسلماً انسان سركشى مىكند . * براى اين كه خود را بىنياز مىپندارد . رمز موفقيّت انسان ، اين است كه خود را از سركشى نجات دهد ، چنان كه نبايد خمود و خاموش باشد ؛ زيرا هر دو انحراف مىآورد . جهل انسان از حيث ظهورى خود ، سركشى يا سرافكندگى دارد و آگاهى از آن بندگى و وابستگى به ربوبيت و استغناى نفس به همراه دارد و عبوديت درعين ربوبيت تجلّى مىكند . خداوند انسان را به گونه‌اى آفريده كه تلقين‌پذير است و القائات خوب يا بدى كه در ضميرش نفوذ مىكند ، مىتواند در كوتاه مدت يا دراز مدت در وى اثر بگذارد و آگاهانه يا ناآگاه او را به همان مسير سوق دهد .

--> ( 1 ) - غرر الحكم : 232 ، حديث 4641 . ( 2 ) - علق ( 96 ) : 5 - 7 .