حقيقت بلا و ابتلا گاهى انسان به دست خود بر اثر جهالت ، يا طغيان شهوات ، يا مستى غرور ، بر سر خود بلا مىآورد ، و خود را درگير امراض و رنج‌ها مىنمايد كه بايد گفت از ابتداى اين برنامه تا انتهايش نه اين كه ثواب و بهره‌اى ندارد ، بلكه ايجاد مقدماتش حرام و معصيت است . گاهى ابتلائات و بلاها به خاطر پرورش زمينهء رشد و كمال ، و ترفيع درجه ، و آمرزش گناهان از جانب حضرت حق است كه در حقيقت اين ابتلائات عين رحمت و لطف است و به تعبير حضرت سجّاد عليه السلام حسن قضاء است . بلادهنده و بلاگردان حضرت محبوب است كه مؤمن بيدار اين گونه بلا را با جان و دل مىخرد و بر حسن قضايش سپاس مىگويد ، و بر بلا گردانيش و ارائهء عافيت از جانب حضرتش شكرگزارى مىكند و به درگاهش عرضه مىدارد : اين عافيتى كه به اين سرعت به من دادى ، باعث كم شدن عافيتم در آخرت نباشد كه در اين صورت بدبخت مىشوم . اى محبوب من ، اى معشوق من ، اين بنده‌ات به اين خوش است كه اگر بلائى در آينده دارد ، آن را به امروز انداز ، و اگر عافيت امروز به جاى سلامت فرداست ، اين عافيت و سلامت امروز را به فردا انداز ؛ زيرا خوشىهاى امروز كه پايان‌پذير است هر چند زياد و فراوان باشد اندك ، و چيزى كه پايان ندارد هر چند كم باشد بسيار زياد است . بلا و ابتلا و عافيت از بلا صفات درونى انسان به تنهايى نمىتواند ، ملاكى براى پاداش يا كيفر باشد ؛ بلكه آن زمانى كه در لابلاى اعمال انسان خودنمايى مىكند ، خداوند با ابزار مادى و معنوى به سراغ بندگان مىرود و آنچه در درون دارند در عمل آشكار كنند ،