موسى نشسته بود ، ابليس نزد او آمد ، موسى به او فرمود : مرا آگاه كن از گناهى كه وقتى انسان مرتكب مىشود به او چيره مىگردى ، پاسخ داد : وقتى دچار خود بزرگ بينى شود ، و عمل نيكش را زياد ببيند ، و گناه در نظرش كوچك آيد . آثار ولايت شيطان آن قدر زياد است كه شمردن و توضيحش كتاب مستقلى مىطلبد ، به همين خاطر در هر فصلى به گوشه‌اى ناچيز از جنايات او اشاره مىكنم ، تا عبرتى براى جامعهء جهانى باشد . شيطان در دادگاه الهى با پيروانش كسانى كه تصوّر مىكنند در قيامت تمام گناهان خود را به گردن شيطان مىاندازند ، و خود را در پيشگاه حق معذور نشان مىدهند ، و خداوند هم عذر آنان را مىپذيرد ، تصوّر باطل و بى جائى دارند ، چرا كه براى شيطان در برابر اراده و اختيار انسان تسلّطى نيست ، انسان با كمال قدرت مىتواند با شيطان مخالفت كند و نسبت به او كفر بورزد ، و او در دادگاه عدل الهى همين معنا را به رخ گناهكاران و عاصيان مىكشد و عذر آنان را در پيشگاه حق ، عذرى باطل و پوچ مىنماياند . وَ قالَ الشَّيْطانُ لَمّا قُضِىَ الْأَمْرُ انَّ اللّهَ وَعَدَ كُمْ وَعْدَ الْحَقِّ وَ وَعَدْتُكُمْ فَاخْلَفْتُكُمْ وَ ما كانَ لى عَلَيْكُمْ مِنْ سُلْطانٍ الّا انْ دَعَوْتُكُمْ فَاسْتَجَبْتُمْ لِى فَلا تَلُومُونِى وَ لُومُوا انْفُسَكُمْ ما انَا بِمُصْرِخِكُمْ وَ ما أنْتُمْ بِمُصْرِخِىَّ انّى كَفَرْتُ بِما اشْرَكْتُمُونِ مِنْ قَبْلُ انَّ الظّالِمينَ لَهُمْ عَذابٌ اليمٌ » « 1 » و شيطان [ در قيامت ] هنگامى كه كار [ محاسبهء بندگان ] پايان يافته [ به

--> ( 1 ) - ابراهيم ( 14 ) : 22 .