چنين افرادى از آزادى به معناى واقعى و حرّيت و كرامت و شرافت نفس و بزرگى و وقار و ادب و تربيت محرومند . اين گونه مردم بودند كه بر اثر پوكى درون به بند بردگى طاغوت‌ها درآمدند ، و مشكلات زيادى را براى مردم و به خصوص آزادگان تاريخ و خاصه انبيا و اوليا فراهم آوردند ، و مبدء جنايات بى شمار ، و خيانت‌هاى بى عدد در تاريخ انسان شدند . عزّت نفس محصول آزادى از شهوات غلط ، و خلقيات شيطانى ، و وقار و آقائى در برابر حوادث ، و تذلّل و خضوع در برابر حضرت رب العزّة است . امام صادق عليه السلام مىفرمايد : اعْلَمْ انَّهُ لاعِزَّ لِمَنْ لايَتَذَلَّلُ لِلّهِ تَبارَكَ وَ تَعالى ، و لارِفْعَةَ لِمَنْ لايَتَواضَعُ لِلّهِ عَزَّوَجَلَّ . « 1 » آن كه در برابر حضرت حق بندگى نكند عزّت ندارد ، و هر كس نسبت به وجود مقدّس خداوند و فرامين سعادت بخش حضرت او تواضع ننمايد بلندى و سرفرازى براى او نيست . فراهم آوردن موجبات ذلّت و خوارى ، و باز كردن ميدان اهانت به انسان مؤمن حرام است . رسول خدا صلى الله عليه و آله مىفرمايد : لَيْسَ لِلْمُؤْمِنِ انْ يُذِلَّ نَفْسَهُ . « 2 » سزاوار نيست ، مؤمن زمينهء خوارى براى خود فراهم كند . ميدان دادن به شهوات غلط ، زمينهء ايجاد كردن براى حكومت هواى نفس ، تكرار گناه ، رها كردن خويش در دست افراد ناباب ، دورى از تقوا ، ضعف ايمان ،

--> ( 1 ) - الكافى : 8 / 243 ، حديث 337 ؛ تحف العقول : 366 . ( 2 ) - مستدرك الوسائل : 12 / 210 ، باب 11 ، حديث 13908 .