نازل مىكند و در آن جا حميّت جاهليت را مسلّط مىسازد كه خداوند هر قوم و ملّتى را به مقدار شايستگىهايشان مشمول لطف و رحمت خود مىسازد و يا خشم و غضبش . به هر حال شك نيست كه وجود چنين حالتى در فرد يا جامعه باعث عقب‌ماندگى و سقوط آن جامعه است ، پرده‌هاى سنگينى بر عقل و فكر انسان مىافكند و او را از درك صحيح و تشخيص سالم بازمىدارد و گاه تمام مصالح او را به باد فنا مىدهد . بهترين راه مبارزه با اين خوى زشت و طريق نجات از اين مهلكهء بزرگ تلاش و كوشش براى بالابردن فرهنگ و فكر و ايمان هر قوم و جمعيت است . در حقيقت داروى اين درد را قرآن مجيد در همين آيهء مورد بحث بيان كرده ، آن جا كه در نقطهء مقابل آن از مؤمنانى بحث مىكند كه داراى سكينه و روح تقوا هستند ، بنابراين آن جا كه ايمان و سكينه و تقواست حميّت جاهليت نيست و آن جا كه حميّت جاهليت است ايمان و سكينه و تقوا نيست . « 1 » نور جان در ظلمت آباد بدن گم كرده‌ام * آه از اين يوسف كه من در پيرهن گم كرده‌ام وحدت از ياد دوئى اندوه كثرت مىكند * در وطن ز انديشهء غربت وطن گم كرده‌ام چون نم اشكى كه از مژگان فرو ريزد به خاك * خويش را در نقش پاى خويشتن گم كرده‌ام از زبان ديگران درد دلم بايد شنيد * كز ضعيفىها چو نى راه سخن گم كرده‌ام

--> ( 1 ) - تفسير نمونه : 22 / 95 - / 100 ، ذيل آيهء 26 سورهء فتح .