شيخ حسين انصاريان
419
تفسير و شرح صحيفه سجاديه (فارسى)
امام على عليه السلام مىفرمايد : إِنَّ كَرَمَ اللَّهِ سُبْحانَهُ لايَنْقُضُ حِكْمَتَهُ فَلِذلِكَ لايَقَعُ الْإِجابَةُ فى كُلِّ دَعْوَةٍ . « 1 » همانا كرم خداى سبحان ، حكمت او را باطل نمىكند پس هر دعايى مستجاب نمىشود ، يعنى مصلحت و حكمت او هماهنگ است . ابن سينا در اين موضوع مىنويسد : « علت اجابت دعا ؛ تلاقى و توافق اسباب و علّتها در حكمت الهى با يكديگر است . به اين معنا كه دعاى كسى كه دربارهء چيزى دعا مىكند با سبب تحقق آن چيز از سوى آفريدگار برخورد مىكند . پس اگر پرسيده شود كه آيا ممكن است چيزى بدون توافق دعا با سازگارى حق صورت گيرد ، مىگوييم : خير ؛ زيرا علت هر دو يكى است و آن آفريدگارى است كه سبب هستى يافتن آن چيز را در دعا قرار داده است . همچنان كه سبب سلامتى بيمار را خوردن دارو قرار داده تا او دارو مصرف نكند بهبود نمىيابد . دعا نيز اين گونه است ، چيزى كه براى به دست آوردنش دعا مىكنيم بنا به حكمتى ، برحسب مقدرات و قسمتها به علت وجودى آن چيز برخورد كند ، پس دعا كردن لازم است و انتظار اجابت دعا نيز ضرورى است . » « 2 » امام صادق عليه السلام مىفرمايد : مردى خدمت امير المؤمنين عليه السلام آمد و عرض كرد : من خدا را مىخوانم ولى اجابتى نمىبينم ؟ حضرت فرمود : چون تو خدا را با صفاتى به غير او وصف مىكنى ، همانا دعا را چهار خصلت باشد :
--> ( 1 ) - غرر الحكم : 193 ، حديث 3764 . ( 2 ) - بحار الأنوار : 90 / 361 ، باب 22 ، ذيل حديث 23 .