نفس باشد همهء اعضا و جوارح انسان بندهء اويند ، پس هفت در جهنّم را فراهم مىكنند كه انواع گناهان و كيفرها از آنها انباشته مىشود . اعمال صالح و اعمال فاسد ؛ به ذخيره‌اى از جزاى خير و جزاى شرّ تبديل مىشود . واردات قلبى به دو گونهء خاطرهء شيطانى و الهام ربّانى صورت مىگيرد . انسان تا هنگامى كه گرفتار نفس امّاره و شيطنت است از تيررس وسوسه‌ها در امان نيست . امام باقر عليه السلام مىفرمايد : إِنَّ لِلَّهِ عُقُوباتٍ فى القُلُوبِ وَ الأَبْدانِ : ضَنْكٌ في المَعيشَةِ وَ وَهْنٌ فى العِبادَةِ وَ ما ضُرِبَ عَبْدٌ بِعُقُوبَةٍ أَعْظَمَ مِنْ قَسْوَةِ الْقَلْبِ . « 1 » همانا خداوند را بر دلها و پيكرها كيفرهايى است ، تنگى زندگى و سستى در عبادت و هيچ بنده‌اى به كيفرى سخت‌تر از سنگدلى مبتلا نشده است . براى رسيدن به الهامات خالص ربانى ناگزير بايد به طور كامل از ميدان و دايرهء نفس امّاره بيرون رفت تا به نفس مطمئنه رسيد ؛ پس دل نورانيّت و صفايى پيدا كند و از گيرندگى ويژه‌اى نسبت به امور غيبى برخوردار مىگردد و اين به بركت تقوا و تهذيب نفس است و هر گاه عمل پاكيزه گردد ؛ الهامات ربانى پى در پى نازل مىشود و انسان پيوسته در زير باران فيض الهى قرار مىگيرد . پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله مىفرمايد : إِنَّ اسْرَعَ الْخَيْرِ ثَواباً البِرُّ وَ إِنَّ أَسْرَعَ الشَّرِّ عِقاباً البَغْىُ . « 2 » پاداش نيكوكارى زودتر از هر كار خوب ديگرى مىرسد و كيفر ستم و تجاوز زودتر از هر كار بد ديگرى گريبان مىگيرد .

--> ( 1 ) - بحار الأنوار : 75 / 176 ، باب 22 ، ذيل حديث 5 ؛ تحف العقول : 296 . ( 2 ) - بحار الأنوار : 69 / 195 ، باب 105 ، حديث 18 ؛ ثواب الأعمال : 166 .