خِيارُ امَّتى أحْداؤُهُم الَّذينَ اذا غَضِبُوا رَجَعُوا . « 1 » نيكان امت من راسخان در دينند ، آنان هر گاه خشمناك شدند به حق بازمىگردند . آنان در رسيدن به امور خير بانشاط و شتاب كننده‌اند و در اجراى اصول دستورهاى دينى و كارهاى خير باصلابت و محكم هستند . و در گسترهء رحمت خداوند آشكارا مىخندند و در نهان از ترس عذاب پروردگارشان مىگريند . د - عدّه‌اى ظاهرى خير دارند ولى در باطن شرورند . اين وضعيتِ جمع شدن خير و شر همان حالت نفاق است . اين گروه داراى باطنى خبيث كه منشأ آن شيطنت پليد همراه با غضب افراطى و حسد اسرافى است . به تعبير آيات قرآن ، آنان منافقند كه در دلهايشان مرض شك و رياست و همهء وعده‌هاى پيروزى و يارى خداوند را فريب مىدانند . « 2 » گفته شده كه : « هرگاه درون و برون يكسان باشد ، اين عدل است . و هرگاه درون بهتر از برون باشد احسان است و هرگاه برون بهتر از درون باشد اين تجاوز و ستم آشكار است . » « 3 » بنابر سخن فوق اگر درون انسان دچار آفت‌ها و مفاسد اخلاقى گردد اندك اندك اثر زشتى سيرت به صورت انسان مىرسد و او را بدشكل مىكند و در حالت تداوم آن حتى دامن بزرگان و حاكمان را هم مىگيرد . اميرمؤمنان عليه السلام در اين باره مىفرمايد : آفَةُ المَلِكِ سُوءُ السِّيرةِ ، آفَةُ الوُزَراءِ خُبْثُ السَّريرَةِ . « 4 »

--> ( 1 ) - كنز العمال : 3 / 127 ، حديث 5805 ؛ الجامع الصغير : 1 / 615 ، حديث 3977 . ( 2 ) - رياض السالكين : 2 / 382 ، تبصره . ( 3 ) - مجموعة ورّام : 1 / 14 ؛ مجمع البيان فى تفسير القرآن : 6 / 191 ، ذيل آيهء 90 سورهء نحل . ( 4 ) - غرر الحكم : 347 ، حديث 7993 - 7994 .