زيرا نور عقل در روان آنان رو به خاموشى مىگذارد ، لذا پيرامون وجود خود را نمىتوانند بيابند و سرانجام مسير يك جانور سرگردان را در پيش مىگيرند . رسول بزرگوار اسلام صلى الله عليه و آله فرمود : در حال خشم و إعمال غضب ، دودهء متراكم و تيره‌اى به طرف مغز آدمى اوج مىگيرد و بر معادن و سرمايه‌هاى انديشهء او مستولى مىگردد و بلكه احياناً اين دوده‌ها به مراكز حسّى نيز سرايت مىكند و چشمان آدمى در حال خشم تيره شده و رو به سياهى مىگذارد . در چنين حالتى است كه انسان همچون فرد نابينا جايى را نمىبيند . « 1 » گاهى آتش غضب آن چنان در وجود آدمى پايگاهى فراهم مىآورد كه فرد نمىتواند نه از درون و نه از بيرون ، اين آتش سعادت سوز را خاموش سازد و اين آتش سوزى همچنان پيشروى مىكند تا گوهر گران‌بهاى وجود آدمى را در زير فشار لهيب خود بسوزاند و به خاكستر تبديل كرده و نابودى شخصيت او را فراهم سازد . و احياناً بر اثر شدت خشم ، مايهء حيات قلب انسان مىخشكد و آدمى از شدت خشم و كينه دچار مرگ زودرس مىگردد و سكته و مرگ ناگهانى او در مىرسد ، چون خطر يك كشتى كه در دريايى ژرفناك و گرفتار طوفان حركت مىكند از خطر حالت روانى فرد كه مالامال از خشم و كينه است كمتر است ؛ زيرا ناخدايان كشتى در نجات اين مركبى كه گرفتار تلاطم است مىكوشند ، ولى در حالت غضب ، قلب انسان ، ناخداى كشتى وجود و شخصيت روانى اوست ، بديهى است كه اين ناخدا در حال خشم روايى نيرويى است فرسوده و از كار افتاده كه تراكم تيرگىهاى خشم ، بصيرت آن را از كار انداخته و نابينايش ساخته است . چنين قلبى كه خارهاى خشم در چشم بصيرت او خليده نمىتواند چاره‌سازى كند . « 2 » رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود :

--> ( 1 ) - بحار الأنوار : 70 / 272 ، باب 132 ؛ مجموعة ورّام : 1 / 123 ؛ مسند احمد بن حنبل : 3 / 61 ؛ الدرّ المنثور : 2 / 74 . ( 2 ) - روانشناسى اسلامى : 162 .