حضرت على عليه السلام در نهج البلاغه چنين گواهى مىدهد : وَنَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ ، خاضَ إلى رِضْوانِ اللَّهِ كُلَّ غَمْرَةٍ وَتَجَرَّعَ فيهِ كُلَّ غُصَّةٍ وَقَدْ تَلَوَّنَ لَهُ الْادْنَوْنَ وَتَأَلَّبَ عَلَيْهِ الْأَقْصَوْنَ . « 1 » و شهادت مىدهم كه محمد بنده و فرستادهء اوست ، آن وجود مباركى كه در راه خشنودى او در هر بلا و سختى فرو رفت ، و از هر شربت بلايى جامى نوشيد ، در حالى كه نزديكانش از او روى گرداندند ، و بيگانگان بر دشمنيش اتفاق داشتند . 2 - تفهيم مطالب به عقل ناقص مردم ، تا حدى كه نفس خود را به هلاكت نزديك مىساخت . كه قرآن مىفرمايد : فَلَعَلَّكَ بَاخِعٌ نَّفْسَكَ عَلَى آثَارِهِم إِن لَّمْ يُؤْمِنُوا بِهذَا الْحَدِيثِ أَسَفاً » « 2 » شايد تو مىخواهى اگر [ اين معاندان لجوج ] به اين سخن [ كه قرآن كريم است ] ايمان نياورند ، خود را از شدت اندوه هلاك كنى ! ! رهبران دينى بيش از آنچه تصور شود از گمراهى مردم رنج مىبرند و به ايمان آنان عشق مىورزند . از اين كه ببينند تشنه‌كامان حقيقت در كنار چشمهء زلال توحيد نشسته‌اند و از تشنگى فرياد مىكشند ، ناراحت هستند ، پس شب و روز دعا مىكردند و در نهان و آشكار به تبليغ مىپرداختند تا مردم در راه روشن قدم گذارند . پس از هر آسايشى دريغ نموده تا حد به خطر انداختن جان خود و خانواده‌شان پيش مىرفتند . شخصى از امام صادق عليه السلام پرسيد : راه آسايش چيست ؟ فرمود : در مخالفت كردن با هواى نفس . عرض كرد : بنده چه وقت مزهء آسايش را مىچشد ؟ فرمود : در

--> ( 1 ) - نهج البلاغه : خطبهء 185 ؛ بحار الأنوار : 18 / 224 ، باب 12 ، حديث 62 . ( 2 ) - كهف ( 18 ) : 6 .