نمىكند و مرگ براى بيدارى انسان از خواب غفلت كافى است . درد ظاهرى قلب كشندهء انسان است ، و درد باطنى محصول و معلول گناه است و بدون شك درد معنوى كشنده‌تر از درد مادّى است . فِى قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ فَزَادَهُمُ اللّهُ مَرَضاً » « 1 » در دلِ آنان بيمارىِ [ سختى از نفاق ] است ، پس خدا به كيفرِ نفاقشان بر بيماريشان افزود . انديشه در احوال خود كه عمر در چه گذشت و تفكر در احوال ديگران و فكر در اين كه لذّت گناه باقى نمىماند ولى تبعات و آثار آن باقى است ، تفكر در فناى دنيا و بقاى آخرت و انديشه در مرگ آرزو داران پيش از رسيدن به آروزهايشان و حسن عاقبت صالحان و محسنان و سوء عاقبت ظالمان و متجاوزان ، عبادت بزرگ است . امام باقر عليه السلام به نقل از پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله روايت مهمّى را در كيفيت مردن مردم - كيفيّتى كه محصول ومعلول عقايد و اخلاق و اعمال آنان است - نقل مىفرمايد كه رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود : النَّاسُ اثنانِ : واحِدٌ أراحَ ، وَآخَرُ اسْتَراحَ . فامّا الذى اسْتَراحَ فَالمُؤمِنُ ، اذا ماتَ اسْتَراحَ مِنْ الدُّنيا وبَلائِها ، وامَّا الّذي اراحَ فَالْكافِرُ اذا ماتَ اراحَ الشَّجَرَ وَالدَّوابَّ وَكَثيراً مِنَ النَّاسِ . « 2 » مردم در جهت مرگ بر دو دسته‌اند : يكى راحت مىنمايد و ديگرى راحت مىشود . امّا آن كه راحت مىشود مؤمن است ، چون بميرد از دنيا و بلايش و تنگى و سختىهايش مىرهد . امّا آن كه راحت مىنمايد كافر است ، چون بميرد درخت و جنبنده و بسيارى از مردم را با مرگ خودش راحت مىنمايد .

--> ( 1 ) - بقره ( 2 ) : 10 . ( 2 ) - بحار الأنوار : 6 / 151 ، باب 6 ، حديث 1 ؛ الخصال : 1 / 39 ، حديث 21 .