گذرگاه ، روز و شب ، به واسطه و بى واسطه قرائت كرد و معناى آن را تعليم داد و زمينهء عمل به آن آيات را فراهم آورد و در اين عرصه فداكارى عجيبى از خود نشان داد و چيزى تا لحظات آخر عمرش از امّت فرو گذار نكرد . او در تمام امور ، دَين الهى و انسانى خود را نسبت به مردم ادا كرد و تا قيامت تمام مردم جهان را مديون زحمات طاقت فرساى خود نمود . او براى علاج بيماران فكرى و روحى نسخه‌اى شفا بخش چون قرآن مجيد آورد و به وسيلهء اين نسخهء توحيدى دردى را بدون دوا نگذاشت . او از طريق قرآن به مردم فهماند كه قرآن فقط و فقط كلام خداست و اين كلام محض هدايت شما آمده است ، آن را فرا گيريد و به آن عمل كنيد تا هماى سعادت دارَيْن را در آغوش بگيريد . محمد صلى الله عليه و آله براى نجات عقل و جان مردم با مشعلى فروزان چون قرآن كريم قيام كرد و در روشنايى اين كتاب ، بينش عجيبى به مغز انسان براى دريافت حقايق ملكى و ملكوتى عنايت فرمود : مصطفى صلى الله عليه و آله جز هدايت انسان به شاهراه كمال و بيدارى و آگاهى بشر ، همّتى نداشت و در اين راه از هيچ برنامه و امرى فروگذار نشد و تا ايثار جان خود و عزيزانش در اين مسير كوشش و فعاليّت كرد . او از طريق قرآن به مردم فهماند كه مقصد و مقصود اصلى و اساس و پايهء همه چيز فقط و فقط خداست و دنيا چيزى جز مزرعهء آخرت نيست و هر انسانى براى رسيدن به مقصود بايد جان و مال خود را در طَبَق ايثار و اخلاص بگذارد . برخورد كفّار با آيات قرآن قرآن مجيد با اين كه داراى آيات روشن بود و آنچه مىفرمود بر اساس فطرت و عقل و وجدان مردم بيان مىكرد ولى بسا مىشد كه سركشان و زورگويان قريش ،