اوّلين مخلوق خدا روح من [ پيغمبر صلى الله عليه و آله ] است . و صورت محمّدى صلى الله عليه و آله صورتى است كه : روح اعظم به تمامت اسما و صفات چنانچه گذشت در او ظاهر شده و نبوّت ذاتى كه اخبار از ذات و صفات حضرت الهى است ، اوّلًا و بالذّات ، روح اعظم است كه حقيقت آن حضرت است ، در آخر نيز ختم نبوّت ، عرضى بر صورت و معنى آن حضرت گشته ؛ پس اوّل به حقيقت و آخر به صورت ، درين كار نبوّت كه اخبار و اعلام است ، آن حضرت بوده و باقى انبيا هر يكى مظهر بعضى از كمالات حقيقت آن حضرت‌اند . » « 1 » آن خدايى كه فرستاد انبيا * نه به حاجت بل به فضل كبريا آن خداوندى كه از خاك ذليل * آفريد او شهسواران جليل پاكشان كرد از مزاج خاكيان * بگذرانيد از تك افلاكيان برگرفت از نار و نور صاف ساخت * وانگه او بر جملهء انوار تاخت آن سنابرقى كه بر ارواح تافت * تا كه آدم معرفت زان نور يافت نوح از آن گوهر چو برخوردار شد * در هواى بحر جان دُربار شد جان ابراهيم از آن انوار زَفْت « 2 » * بى حذر در شعله‌هاى نار رفت چونكه اسماعيل در جويش فتاد * پيش دشنهء آبدارش سر نهاد چون عصا از دست موسى آب خَورد * ملكت فرعون را يك لقمه كرد نردبانش عيسى مريم چو يافت * بر فراز گنبد چارم شتافت چون محمّد يافت آن ملك و نعيم * قرص مَه را كرد او در دَم دو نيم چون ز رويش مرتضى شد دُرفشان * گشت او شير خدا در مرج جان ( مولوى )

--> ( 1 ) - مفاتيح الاعجاز فى شرح گلشن راز : 18 - 20 . ( 2 ) - زفت : زياد ، هنگفت .