شكر و اين كه آن جناب لايق عبادت است ، پرستش مىنمايند و اين عبادت آزادگان است . عبادت آن جناب عبادت آزاد از ترس و شوق بود ، او با تمام هستى و وجودش خداوند را محض خداونديش مىخواست ، در هيچ عبادتى از حضرت معبود توقّع اجر و مزد نداشت و به خاطر ترس از عذاب به هيچ عبادتى قيام نكرد ! ! اگر نافلهء روز به خاطر كار زياد از دستش مىرفت ، به وقت شب به قضاى آن برمىخواست و به فرزندانش مىفرمود : اين برنامه بر شما واجب نيست ، ولى من دوست دارم هر يك از شما كه به برنامهء شايسته‌اى عادت كرد آن را از دست ندهد ، اگر در زمان معيّنش نتوانست بجاى آورد ، به وقت ديگر آن را قضا كند ! « 1 » كشف الغمّه مىنويسد : امام سجاد عليه السلام در هر بيست و چهار ساعت ، هزار ركعت نماز به جاى مىآورد و چون صبح مىشد از هيبت حق غش مىكرد و آن چنان از خود بىخود مىشد كه وقتى باد مىوزيد او را همچون خوشهء گندم به راست و چپ حركت مىداد ! ! « 2 » در « پرواز در ملكوت » آمده است : « آنان كه مجذوب جمال جميل و عاشق و دلباختهء حُسن ازلند و از جام محبّت سرمست و از پيمانهء الَسْت بىخودند ، از هر دو جهان رسته و چشم از اقاليم وجود بسته و به عزّ قدس جمال اللَّه پيوسته‌اند ، براى آنها دوام حضور است و لحظه‌اى از فكر و ذكر و مشاهدت و مراقبت مهجور نيستند . آنان كه اصحاب معارف و ارباب فضايل و فواضلند و شريف النفس و كريم الطّينه‌اند ، چيزى را به مناجات حق اختيار نكنند و از خلوت و مناجات حق فقط و

--> ( 1 ) - بحار الأنوار : 46 / 98 ، باب 5 ، حديث 86 ؛ كشف الغمة : 2 / 288 . ( 2 ) - كشف الغمة : 2 / 86 ؛ وسائل الشيعة : 4 / 98 ، باب 30 ، حديث 4614 .