باب اول : دريانوردى اسلامى در مصر و شام از آغاز تا دوران فاطميان ترميم آنها پرداخت و آن مراكز را پر از نيروهاى رزمى كرد و زمين در اختيار آنان قرار داد . « 1 » در همان بحبوحه « كنستانتين دوم » امپراطور روم شرقى ( بيزانس ) براى فتح اسكندريه هجومى دريايى را به رهبرى « مانويل » سامان داد كه طى آن موفّق به تصرف اسكندريه و تسلّط برآن گرديد . امّا پس از آنكه عمرو عاص « كه تجربهء جنگى داشت و دشمن از او مىترسيد » « 2 » درخواست مردم مصر را مبنى بر دفاع از آن شهر پذيرفت ، توانست نيروهاى بيزانس را در « نيكوزيا » شكست دهد و اسكندريه را آزاد كند و با متلاشى كردن قواى بيزانس ، تعداد زيادى از كشتىهاى آنان را به آتش كشيد . « 3 » در اين هنگام معاويه برآن شد نقشهء خود را در ايجاد يك ناوگان دريايى ، به اجرا در آورد تا از يك طرف بتواند طرابلس را كه از استحكامات برخوردار بود آزاد سازد و ازطرف ديگر به نبرد با جزاير « أرواد » ، « قبرس » و « رودس » كه در مقابل ساحل شام قرار داشتند ، پرداخته و آنها را به عنوان مراكز خطوط مقدّم ، براى وارد كردن حملات دريايى به سرزمين روم شرقى ( بيزانس ) انتخاب كند . از اين رو به تهيّه چوب صنوبر از جنگل‌هاى لبنان پرداخت و آنها را به وسيله كشتى به اسكندريه كه تا آن زمان تنها مركز كشتى سازى در مصر بود ، فرستاد . به گفتهء بلاذرى : « چنين صنعتى فقط در مصر بود » « 4 » به نظر مىرسد كارگاه كشتىسازى « عكا » در زمان فتح ، تعطيل بود به همين دليل ، كارگاه كشتى سازى اسكندريه براى ساختن ناوگان سامى مصرى ، فعّال شد . معاويه براى اداره و رهبرى عمليّات دريايى ، از بعض دريا نوردان عرب از قبيلهء « ازدغسان » درخواست كمك كرد و پس از آنكه تعدادى كشتى مهيّا شد ، بطور جدّى به فكر آزادى طرابلس كه آن را قدرتى در كنار خود مىپنداشت ، افتاد .

--> ( 1 ) - بلاذرى ، ج 1 ، ص 150 . ( 2 ) - همان مدرك ، ص 262 . ( 3 ) - تاريخ الاسكندريه و حضارتها فى العصر الاسلامى ، ص 68 - 70 . ( 4 ) - بلاذرى ، ج 1 ، ص 140 .