از زمان معاويه به اصلاح كارگاه كشتى سازى « عكّا » « 1 » و راه اندازى آن براى كار مجدّد ، پرداخت . ازاين رو دستور داد كه صنعتگران و نجّارها را جمع كنند ، پس از گرد آمدن آنها را در ساحل مستقر كرد و بدين وسيله ، كشتىها در شام ( عكّا ) ساخته مىشد تا آنكه خلافت به مروانيان منتقل شد و آنها در دوران هشام بن عبدالملك آن كارگاه را از عكّا به صور انتقال دادند و تازمان واقدى كه در سال « 2 » 206 هجرى در گذشت ، همچنان در شهر صور وجود داشت . 2 - عوامل به وجود آمدن دريا نوردى اسلامى علاوه بر آنچه در گذشته يادآور شديم ، سه عامل ديگر در پيدايش دريانوردى اسلامى نقش داشت ، نخست : تلاش مسلمانها براى دست يا بى و تسلّط بر قسطنطنيه . دوّم : فراوانى موادّ اوليه و وجود كارگاه صنعتى ، نيروى انسانى صنعتگر و كشتىرانان در مصر و شام . سوّم : ارتباط دو كشور مصر و شام و متّحد شدن آنها در عمليّات جنگى بر ضدّ بيزانس‌ها . الف - تلاش مسلمانها براى تسلّط بر قسطنطنيه همانگونه كه در مقدّمه اشاره كرديم ، روشن است كه هدف اعراب ، پايان دادن به امپراطورى روم شرقى بود ، همانطور كه نسبت به دولت ساسانيان چنين پيش آمد و چو ن اعراب بعد از فتح شام و مصر از ناحيهء روم چندان آسوده نبودند ، از اين روناگزير بودند كه قسطنطنيه ، قلب بيزانس و جهان قديم و دژ استوار روم و پايگاه اصلى نيروى دريايى بيزانس ها در حوزه شرقى آبهاى درياى مديترانه را به تصرّف خود درآورده و آن را آزاد كنند . از نوشتهء عثمان بن عفّان به جنگاوران مسلمان در مغرب مى توان استفاده كرد كه آزادى قسطنطنيه تنها از ناحيه اندلس « 3 » امكان پذير بوده است . اين راز پس از آنكه

--> ( 1 ) - بلاذرى ، ص 140 ، ياقوت ، معجم البلدان ، ماده عكا . ( 2 ) - همان مدرك . ( 3 ) - در اين نوشته آمده بود : « امّا بعد ، قسطنطنيه تنها از ناحيه اندلس گشوده مىشود . » ( ابن اثير ، ج 3 ، ص 93 ، محمد حميد اللّه ، مجموعه الوثاق السياسيه للعهد النبوى و الخلافة الراشدة ، بيروت 1969 ، ص 395 - مختار عبادى ، دراسات فى تاريخ الاندلس ، ص 5 . )