عبدالحسين بينش
63
روزهاى سرنوشت ساز در جنگهاى صليبى (فارسى)
شايد از آشكارترين علل اين شكست ، اختلافهايى بود كه در رسوم و جهتگيريها ميان فرنگيان ساكن شرق و عموزادگان مهاجر اروپايىشان روى مىداد . زيرا صليبيها در جنگ دوم خود در فلسطين با جامعهاى روبه رو گرديدند كه اعضاى آن طى گذشت يك نسل روش زندگى و راههاى گذران معاش خويش را تغيير داده بودند و در حالى كه به زبان فرانسوى سخن مىگفتند ، پيرو كليساى لاتينى بودند ؛ و اين امر آنان را بهتزده ساخت . اما نسبت به سازمان نظامى ؛ پادشاه قدس مدعى گرديد كه رياست امارتهاى فرنگى شرق با اوست ؛ و به خود حق مىداد كه از حاكمان آنها بخواهد كه در عملياتهاى نظامى براى وى نيروى كمكى بفرستند . ولى اين سرورى ، مگر در مواردى كه پادشاه از نيروى كافى براى تحميل نظر خود برخوردار بود ، تحقق نيافت . حتى انطاكيه يا طرابلس ، از جنبهء نظرى عقيدتى بخشى از بيتالمقدس به شمار نمىآمدند . ب . اوضاع در جبههء مسلمانان دولت سلجوقى پس از شركت در جنگ ملازگرد ( در سال 1071 م ) به اوج قدرت خود رسيد ، اما پس از مرگ « ملك شاه » در سال 1092 م رو به آشفتگى نهاد و تركان گرفتار جنگى ده ساله گشتند كه سرانجام با توافق بر سر تقسيم مملكت پايان يافت . در اين دوران سرزمين عراق صحنهء آشوبها و انقلابهايى بود كه به وسيلهء اعراب و تركها رهبرى مىشد . اما در شام ، تُتُش در سال 1095 م درگذشت و پسرانش رضوان ، حاكم حلب ، و دقاق ، حاكم دمشق ، پس از كوششهاى فراوان بر اوضاع مسلط شدند . قدس به حكومت ارتقيان انتقال يافت . طرابلس زير سلطهء شيعيان بنىعمار بود . فاطميان مصر با استفاده از اين آشفتگى به بسط قدرت خويش در فلسطين پرداختند و قدس را فرمانبردار خويش ساختند . موصل زير فرمان « كربوقا » بود . همهء اين حاكمان پس از رسيدن صليبيها به انطاكيه با آنان به جنگ برخاستند ، ولى چيرگى آنان بر اين شهر - بر اثر خيانت « 1 » - از نيروى مسلمانان كاست و ارادههايشان را تضعيف كرد .
--> ( 1 ) . انطاكيه زير فرمان ياغىسيان تركمان بود كه از سوى ملك شاه سلجوقى به عنوان حاكم آنجا تعيين گرديده بود . ياغىسيان پس از آگاهى بر تهاجم صليبيها مسلمانان را بسيج كرد . دقاق امير دمشق و كربوقا ، امير موصل ، با لشكرهايشان با شتاب حركت كردند . خليفهء عباسى نيز وعده داد كه سپاهى را به كمك انطاكيه بفرستد . ولى فيروز ارمنى كه نخست مسيحى بود و بعد مسلمان شد و تا مقام معاونت ياغىسيان ارتقا يافت ، پنهانى با فرمانده صليبيها ، بوهمند ، ارتباط برقرار كرد و پنهانى انطاكيه را به او فروخت و راه ورود فرنگيان را به شهر هموار كرد . هنگامى كه كربوقا به انطاكيه رسيد وارد جنگ شد اما شكست خورد . سپس دقاق با لشكر شام عقب نشست و صليبيها پيروزى سرنوشتسازشان را كه راه ورود آنان به سرزمينهاى مقدس هموار ساخت ، محقق ساختند .