عبدالحسين بينش
22
روزهاى سرنوشت ساز در جنگهاى صليبى (فارسى)
امپراتورى گاه با به كارگيرى شيوههاى ديپلماسى براى اختصاص نيروى لازم به جبههء غربى - با مسلمانان همپيمان مىشد و گاه ، به منظور اختصاص نيروى خود بر ضد مسلمانان در ارمنستان و جنوب ( بر ضد دو اميرنشين حلب و انطاكيه ) ، با غرب همپيمان مىگرديد . او با اين شيوه توانست از موجوديت خود محافظت كند ، اما - در مقابل - ناگزير شد كه در نيروهاى مسلح خود به ميزان فزايندهاى از نيروهاى مزدور استفاده كند . مزدوران از ملّيتهاى گوناگون بودند ، از اين رو با امپراتورى رابطهاى قلبى نداشتند . با وجود اين در فعاليتهاى مستمر نظامى در مرزهاى امپراتورى كه گاه دامنهء آنها تا پايتخت ( قسطنطنيه ) و حومهء آن كشيده مىشد و گاه چنان گسترش مىيافت كه به دوران گذشتهء امپراتورى در شرق و غرب مىرسيد ، نقشى بسيار مهم ايفا مىكردند . به اين ترتيب ارمنستان ، واقع در شرق امپراتورى ، در حاشيهء تحرك نيروهاى بيزانس قرار گرفت ، كه در دوران حكومت « باسيل دوم » همهء كوشش خود را براى الحاق جزء به جزء اين منطقه به پيكرهء امپراتورى صرف كرد . پس از آن كه سلجوقيان ايران را گشودند ، تهاجم به ارمنستان را افزايش دادند ، اما طغرلبك ، تنها يك بار در اين حملهها شركت جست و آن در سال 1053 م بود كه اقدام به نابودى نواحى پيرامون درياچهء وان كرد ، ولى موفق به تسخير قلعهء ملازگرد نشد . فرماندهى اين حملهها به طور معمول بر عهدهء دو پسر عموى او يعنى اصان و ابراهيم اينال بود ، كه در سال 1047 در ارز روم به دست بيزانسيها شكست خوردند . در طول سالهاى بعد ، آن دو تهاجم خود را متوجه همپيمانان كَرجى « 1 » امپراتورى بيزانس كردند . در سال 1052 م به « قارس » حمله بردند و سپس بار ديگر در ارمنستان ظاهر گشتند ( سالهاى 1056 و 1057 ) و ملطيه از سوى آنان در معرض نابودى و غارت قرار گرفت ( سال 1057 ) . در سال 1059 نيروهاى ترك - براى نخستين بار - به قلب زمينهاى امپراتورى يورش بردند و به شهر سيواس رسيدند .
--> ( 1 ) . كَرْج نامى است كه منابع اسلامى به شهر و دريا بندر كِرْچ ( ) واقع در كشور اكراين دادهاند ( ر . ك . دايرة المعارف فارسى ، مصاحب ) .