ابوالقاسم شاكر

85

تاريخ تشيع در ايران (فارسى)

نزديك به بيست سال ( 250 - 270 ق ) حاكم طبرستان بود و در برخى سالها ( 250 - 253 و 258 ق ) رى را نيز در كنترل خود داشت . اين پيروزى ، ديگر علويان شهرهاى مختلف را نيز به طبرستان و رى كشاند . ارتباط رى و طبرستان از دو سوى تأثير و تأثر متقابل شيعى را بر رى و نواحى اطراف آن نظير قصران در پى داشت . از آنجا كه نوع علويان حاكم بر طبرستان زيدى مذهب بودند تفكرات شيعى زيد در نواحى شمالى رى و نيز خود رى وجود داشت . ولى ارتباط قم و رى ، از سوى ديگر ، سبب نشر تفكر شيعى امامى بود . ابن طباطبا نام شخصيتها و خاندان علوى فراوانى را آورده كه در رى ساكن شده‌اند . وى تا قرن پنجم مىزيسته و اين افراد تا آن زمان در رى بوده و برخى از آنها مشهور بوده‌اند . آمارى كه وى از علويان رى مىدهد در مقايسه با آمار علويان شهرهاى ديگر نشان كثرت آنها در رى مىباشد . اين فهرست شامل نام بيش از شصت و پنج علوى است . از قرن سوم به بعد برخى از علويان كه تفكرات زيدى داشتند ، در رى و اطراف آن به دست عمّال طاهريان ، و عمّال معتضد و معتز عباسى كشته شده و قبرهاى آنها زيارتگاه شيعيان و محل گرد آمدن آنها بوده است . يكى ديگر از سادات ، « ابويعلى الزيدى » است ، كه در سال 337 هجرى از نيشابور به رى رفت و مردم براى بيعت با وى جمع شدند ، ولى وى از اين كار خوددارى كرد . حاكم رى وى را دستگير و به بخارا فرستاد . وى در سال 346 هجرى درگذشت و در قزوين مدفون شد . مردم رى ، حتى سنّيان آنجا به سادات علاقه داشتند و با اندك شورشى گرد آنان جمع مىشدند . زمانى كه « محمد بن قاسم » - يكى از بزرگان سادات حسنى كه در طبرستان حكومت مىكردند - در اواخر قرن دوم هجرى در خراسان دستگير شد ، به سربازان سفارش شده بود تا در راه عبور از رى به گونه‌اى مخفى عمل كنند كه هيچ كس متوجه نشود ؛ چرا كه احتمال شورش براى خلاصى وى وجود داشت . « 1 » 3 . حوزهء رى شهر رى در گذار اعصار و قرون رجال بزرگ دينى ، سياسى و علمى فراوانى از فقيهان ، حافظان حديث ، فيلسوفان ، مفسران و حكيمان در دامن خود پروريده است كه بسيارى از آنها از حواريون امام باقر ( ع ) تا امام عسكرى ( ع ) بوده‌اند . دكتر حسين كريمان در كتاب « رى باستان »

--> ( 1 ) . تاريخ تشيع در ايران ، ج 1 ، ص 395 - 398 .