6 . درآميختن مذهب و سياست پادشاهان سلسله صفويه با درآميختن سياست و مذهب ، توانستند حكومت واحدى با قدرت عظيم در ايران به وجود آورند و به تدريج دست دشمنان مذهبى و سياسى را از سرحدات كشور كوتاه كنند . با آنكه سلاطين آخر دوران صفويه افرادى ضعيف و سست اراده بودند ، دورهء دويست و چهل سالهء حكومت آنها ، دوران مجد و عظمت ايران و دوران توسعهء علوم الهى و دينى بود . در اين دوره فضلا و علماى بزرگ چون محقق ثانى ، مقدس اردبيلى ، شيخ بهايى ، ملا محمدباقر مجلسى ( علّامه ) ، ملا محمدتقى مجلسى ، ميرداماد ، ملاصدراى شيرازى ، ملامحسن فيض كاشانى ، ملا عبدالرزاق لاهيجى ، ميرزا ابوالقاسم ميرفندرسكى ظهور كردند كه در فقه ، حديث ، فلسفه و تفسير تبحر تمام داشتند و كتابهاى معتبرى تدوين كردند . در اين دوران به علت توجه پادشاهان صفوى به مذهب تشيع و تعظيم و تكريم آنان نسبت به آل على ( ع ) ، شعراى مرثيه‌گو مانند محتشم كاشانى و نوپردازانى به سبك هندى چون كليم و صائب پرورش يافتند و بازار صنايع ظريف رونق گرفت و نقاشان و خطاطان بزرگى ظهور كردند كه در تاريخ هنرهاى زيباى اين كشور قدر و منزلت فراوان دارند . از آن جمله ، كمال‌الدين بهزاد بود كه اوايل دورهء صفويه را درك كرد و ديگر مير سيدعلى و سلطان محمد و ميرك و عليرضا تبريزى عباسى را مىتوان نام برد . « 1 » بيشتر پادشاهان معمولًا مردمانى غرق در عيش و نوش و فساد و انحراف اخلاقى و دينىاند ؛ اما براى اين كه بتوانند به اين عياشيها در سايه حكمرانى خويش تداوم بخشند ، خود را همرنگ محيط مىكنند و يا اگر مصالح سياسى اقتضا مىكند ، از مذهب براى ايجاد همبستگى ميان مردم سود مىبرند . شايد صفويه هم براى ايجاد اتحاد در ميان مردم ، تشيع را تنها زمينه‌اى ديدند كه از طريق آن با اطمينانى بيشتر به حكمرانى و سلطنت خود تداوم بخشند ، ولى صرف‌نظر از نيّت و هدف آنها ، دوران صفويه دوران مجد و عظمت و افتخار ايرانيان بود . رهبر انقلاب حضرت آيت الله العظمى خامنه‌اى مىفرمايد : پادشاهان صفويه مايه افتخار ما هستند . مىدانيد ما براى پادشاهان صفوى ارزش و اعتبارى

--> ( 1 ) . ر . ك : تاريخ دو هزار و پانصد ساله ايران ، ج 3 ، ص 172 - 188 .