آوازه شخصيت شيخ صفى از مرزهاى ايران گذشت و در روم شرقى ، سوريه ، لبنان و هندوستان به عنوان يك شخصيت بزرگ عرفانى شناخته شد و پيروان زيادى به حلقهء ارادتش درآمدند . نوشته‌اند امير چوپان از شيخ صفى الدين پرسيد : لشكريان ما بيشترند يا مريدان شما ؟ شيخ جواب داد : تنها در ايران در برابر هر يك از اصحاب جلادت ، صد نفر ارباب ارادت وجود دارند . شيخ صفى ، همواره مورد توجه ايلخانان مغول بوده است . وى در دستگاه غازان خان به اعتبار مراد مقتدر خود ، شيخ زاهد ، قرب و منزلتى يافته بود . سلطان محمد خدابنده به شيخ احترام و ارادتى داشته است . ابوسعيد ايلخان گاه به ديدارش مىرفت و نزدش چون كودكى در برابر استاد مىنشست و به اندرزها و رهنمودهايش گوش مىداد و به كار مىبست . وى در مسائل معضل سياسى - چون حملهء پادشاه ازبك به ايران - از شيخ صفى طلب يارى كرد . شيخ صفى به سبب كثرت رياضت و افراط در روزه و اجتناب از غذاى حيوانى در اواخر عمر تدريجاً ضعيف و مكرر بيمار شد و سرانجام در دوازدهم محرم 735 قمرى در اردبيل درگذشت و در آنجا دفن شد . « 1 » 3 - 1 . مذهب شيخ صفىالدين اردبيلى با مرورى بر حوادثى كه در فاصلهء حملهء مغول در سال 616 قمرى تا روى كار آمدن صفويه به سال 906 قمرى ، رخ داد مىتوان ادعا كرد ، تصوف و تشيع از رشد چشمگيرى برخوردار بوده است . تصوف در آغاز از تسنن شروع شد و سرانجام بخش عمدهء آن به تشيع روى آورد ، كه نمونه بارز يك گرايش عام و اصيل صوفىگرى را به تشيع مىتوان در خاندان صفويه ، پيش از به حكومت رسيدن شاه اسماعيل صفوى در آغاز قرن دهم هجرى دانست . « 2 » شيخ صفىالدين در مذهب ، تعصب جاهلانه نمىورزيد . و در مذهب وى ترديد وجود دارد . ظاهراً سنى شافعى بود ولى بعضى اقوال و اشعار منقول از وى بر محبت و مهر حضرت على ( ع ) حاكى است . به هر حال مذهب شيخ هرچه بوده است ، در اعتقاد وى نسبت به اسلام

--> ( 1 ) . دائرة المعارف تشيع ، ذيل عنوان « صفى الدين اردبيلى » . ( 2 ) . تاج‌بخش ، ايران در زمان صفويه ، ص 22 .